Adıgey Cumhuriyeti’nin dağlık kesiminde, tarihi ve turistik potansiyeliyle öne çıkan Deguako Yaylası’nda (Degukayskaya Polyana) yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarında heyecan verici keşiflere imza atıldı. Bölgede planlanan turizm ve rekreasyon kompleksinin inşası öncesinde tarihi mirasın korunması amacıyla gerçekleştirilen kazıların sonuçları, Adıgey Cumhuriyeti Başbakanı (Devlet Başkanı) Murat Kumpilov tarafından kamuoyuyla paylaşıldı.
Kurganlar Nehir Çakıllarından Örülmüş
Geçtiğimiz yılın sonlarında tamamlanan detaylı arazi çalışmalarında, çapları 24 metreyi aşan iki büyük kurgan ve tahrip olmuş bir dolmen incelendi. Antik dönemde Beyaz Nehir (Belaya) yatağından toplanan nehir çakıllarıyla inşa edildiği belirlenen bu devasa kurganların, tek bir kişinin defnedilmesi amacıyla yapıldığı tespit edildi. Uzmanlar, kurganların büyüklüğü ve çapının, gömülen kişinin o dönemki toplumsal statüsüyle doğrudan orantılı olduğuna dikkat çekiyor.
1. Kurgan ve Katmanlı Anma Ritüelleri
İlk kurganın incelenmesi sırasında antik dönemlere ait cenaze ve anma (ölü aşı) ritüelleri adım adım çözüldü:
- Doğal bir yükselti üzerine, özellikle beyaz tebeşir taşlarının dikkat çektiği taş bir platform inşa edilmiş.
- Merhum bu platformun üzerine yatırılmış; yanına ise çeşitli seramik kaplar, küçük bronz bir hançer ve bileyitaşı bırakılmış.
- Alan taşlarla kapatıldıktan sonra kırılmış çok sayıda kap parçasına rastlandı; bu durum ilk anma töreninin izleri olarak değerlendirildi.
- Son aşamada ise kurgan tamamen toprakla doldurulmuş ve çevreleyen taş yığınlarının bulunduğu kenar kesimde ikinci kez yemek/anma töreni gerçekleştirilerek kırık seramik yığınları bırakılmış.
2. Kurgan ve Nadir Buluntu: Bronz Balta
İkinci kurgan daha mütevazı anma ritüellerine işaret etse de, içerdiği eserler açısından büyük bir arkeolojik başarıya sahne oldu. Bu yapının içinde 4 adet seramik kap ve son derece nadir bulunan bronz bir balta ele geçirildi. Bölgede bugüne kadar bu tipte ondan az balta bulunmuş olması, eserin ve gömülen kişinin önemini bir kat daha artırıyor.
5 Bin Yıllık Maykop ve Novoslobodskaya Mirası
Uzmanlar yapılan analizler sonucunda, Deguako Yaylası’ndaki bu görkemli kurganların Erken Tunç Çağı‘na, dünyaca ünlü Maykop Kültürü‘ne ve özellikle de bu kültürün Novoslobodskaya aşamasına ait olduğunu belirledi. Günümüzden 5 bin yıl öncesine tarihlenen bu yapılar, kimi araştırmacılar tarafından ayrı bir kültür olarak da değerlendiriliyor.
Tarih ve Turizm El Ele
Deguako Yaylası’nda yürütülen projeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Murat Kumpilov, bilimsel önceliğin her zaman tarihi mirasın korunmasında olduğunu vurguladı:
“Arkeologlar tarafından elde edilen tüm veriler, kurulacak turizm ve rekreasyon kompleksinin konseptine eksiksiz bir şekilde dahil edilecektir. Modern turizm, tarih ve doğayla uyum içinde gelişmelidir. Deguako Yaylası’nda hayata geçirilecek bu proje; eşsiz eserleri korumanın yanı sıra müze alanları, gezi rotaları ve eğitim projeleri aracılığıyla geniş bir kitleyle buluşturmamızı sağlayacaktır.”
Deguako Yaylası’ndaki buluntuların, Adıgey’in köklü geçmişine ışık tutarak hem bilim dünyasına hem de bölge turizmine büyük katkı sağlaması bekleniyor.
—
Kaynak: https://adigeatoday.ru/news/64398.html, 09/01/2026
