Rusya’nın Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nin başkenti Nalçik’te yürütülen arkeolojik kazılarda, Sarmat dönemine tarihlendirilen ve 2 bin yıldan daha eski olduğu değerlendirilen katakomb tipi bir mezar ortaya çıkarıldı. Kazılarda dört insana ait iskeletlerin yanı sıra bilezik, bileği taşı, at ve köpek kemikleri de bulundu. Uzmanlar, hayvan kalıntılarının dönemin defin ritüelleriyle bağlantılı olabileceğini belirtiyor.
Nalçik’te, Bronz Çağı’na tarihlenen “Batı Bazisnaya Kurganı” adlı arkeolojik alanda mayıs ayından bu yana kurtarma ve koruma amaçlı kazılar yürütülüyor. İdarov Caddesi’ndeki kazılara profesyonel arkeologların yanı sıra Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi (KBDÜ) Tarih Bölümü birinci sınıf öğrencileri de katılıyor. Öğrencilerin saha uygulaması, “Ermitaj-Kafkasya” Kültür ve Eğitim Merkezi tarafından organize ediliyor.
Öğrenciler, kurganın üst toprak tabakasının kaldırıldığı ve taş örtüsünün açığa çıkarıldığı aşamadan itibaren çalışmalara dahil oldu. Kazı ekibi, alanda farklı dönemlere ait buluntuların izlerini taşıyan bir arkeolojik tabakayla karşılaştı.
Mezar Sarmat dönemine tarihlendiriliyor
Kazılarda ortaya çıkarılan katakomb tipi mezarın, uzmanların ilk değerlendirmelerine göre MÖ 3. yüzyıl ile MS 1. yüzyıl arasını kapsayan Sarmat dönemine ait olduğu düşünülüyor. Bununla birlikte, kurganın farklı dönemlerde kullanıldığı belirtiliyor.
Kazı çalışmalarını takip eden “Ermitaj-Kafkasya” merkezinin genç araştırmacılarından Lina Gaunova, kurganın ilk kullanımının Maykop kültürüne kadar uzanabileceğini ifade etti. Kurgan çevresinde bir hendek de tespit edildi. Hendekte insan kalıntılarına ait parçalar bulundu.
Kazılarda ilk olarak seramik parçaları ortaya çıkarıldı. Çalışmalar ilerledikçe insan ve hayvan kemikleri ile çeşitli günlük kullanım eşyaları da gün yüzüne çıkarıldı.
Dört insan iskeleti ve çeşitli arkeolojik buluntular
Uzmanların gözetiminde çalışan öğrenciler, kazı alanında şimdiye kadar dört insana ait iskelet tespit etti. Buluntular arasında bir bilezik ve kolye ya da askı olarak kullanılmış olabileceği değerlendirilen bir bileği taşı da bulunuyor.
İnsan kalıntılarının yanı sıra at ve köpek kemiklerine de rastlandı. Araştırmacılar, bu hayvanların defin töreninin bir parçası olarak mezara bırakılmış veya kurban edilmiş olabileceğini değerlendiriyor. Ancak bu yorumların kesinleşmesi için buluntuların ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekiyor.
Kazılardan çıkarılan bütün eserler, laboratuvar ortamında temizleme, belgeleme ve inceleme işlemlerinden geçirilmek üzere koruma altına alındı.
Kurganın ilk kullanımı daha eskiye uzanabilir
Arkeologlar, kurganın günümüze ulaşan bölümünü de açığa çıkardı. Korunmuş kısmın yüksekliği yaklaşık üç metre, çapı ise 30 metrenin üzerinde.
Batı Bazisnaya Kurganı, 2024 yılında bölgesel arkeolojik miras siciline kaydedilerek koruma altındaki kültür varlıkları arasına alındı. Alanın Bronz Çağı’na tarihlenmesi, burada bulunan katakomb tipi mezarın daha geç bir döneme ait olduğu yönündeki değerlendirmeyle çelişmiyor. Bulgular, aynı kurganın farklı dönemlerde kullanılmış olabileceğine işaret ediyor.
Araştırmalar Kafkasya’daki defin geleneklerine ışık tutacak
Kazı ekibi, çalışmaların devamında eski Kafkas topluluklarının defin geleneklerini ve mezar ritüellerini daha ayrıntılı biçimde incelemeyi planlıyor. İnsan ve hayvan kalıntılarıyla birlikte ele geçirilen eşyaların değerlendirilmesi, dönemin inançları ve cenaze uygulamaları hakkında yeni bilgiler sağlayabilir.
Araştırma sırasında elde edilen verilerin bilimsel yayınlara temel oluşturması, kazılar tamamlandıktan sonra buluntuların ise Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Ulusal Müzesi koleksiyonuna kazandırılması hedefleniyor.
—
Kaynak: Ekaterina Albova, https://science.mail.ru/news/51501-obnaruzheno-zahoronenie/, 23/06/2026
