Çerkesya coğrafyasının tarihi kalbinde yer alan Adıgey Cumhuriyeti’nde yürütülen arkeolojik kazılarda, farklı çağlara tarihlenen çok sayıda antik mezar ve tarihi eser gün yüzüne çıkarıldı. Aziş-Tau Dağ Sırtı üzerinde gerçekleştirilen çalışmalarda elde edilen bulgular, bölgenin binlerce yıllık zengin geçmişine ışık tutuyor.
Konuya ilişkin müjdeli haberi Adıgey Cumhuriyeti Başbakanı (Devlet Başkanı) Murat Kumpilov paylaştı.
Rufabzo Kurganlarında Tarih Tüneli
Aziş-Tau Dağ Sırtı’nın kenarında birbirine yakın konumda bulunan “Rufabzo-2”, “Rufabzo-4” ve “Rufabzo-40” kurganlarında gerçekleştirilen kazılarda şu önemli bulgulara ulaşıldı:
1. Beloreçenskaya Kültürü (Rufabzo-2)
Kurganın toprak dolgusunun altında, kayalardan sökülmüş taş plakalarla oluşturulmuş yarım dairesel bir yapının merkezinde bir yetişkin mezarı tespit edildi.
- Buluntular: Küçük kömür parçaları, kurşundan yapıldığı düşünülen bir muska/nazarlık, çakmak taşı ve tespiti henüz yapılmayan demir obje kalıntıları.
- Tarihlendirme: M.S. 13. yüzyıldan erken olmamak kaydıyla Orta Çağ Çerkes tarihinin önemli bir evresi olan Beloreçenskaya Kültürü‘ne tarihlendirildi.
2. Kuzey Kafkasya Kültürü (Rufabzo-4)
Taş yığıntılarının altındaki toprak katmanda iki ayrı mezar açığa çıkarıldı.
- 1 Nolu Mezar: Bronz bir bıçak, kırılmış seramik bir kap ve çakmak taşından eşyalar.
- 2 Nolu İkili Mezar: Bronz bir boncuk/boncuk tanesi, şakak halkası, parçalanmış seramik kaplar, çakmak taşı araçlar ve henüz tanımlanamayan bronz eşya parçaları.
- Tarihlendirme: İlk incelemelere göre Tunç Çağı’nın önemli parçası olan Kuzey Kafkasya Kültürü‘ne ait olduğu değerlendirildi.
3. Dolmen Sonrası Dönem (Rufabzo-40)
Toprak dolgunun altında en az 5 kişinin bir arada gömüldüğü toplu bir mezar bulundu. M.Ö. 17. ile 16. yüzyıllara (günümüzden yaklaşık 3 bin 700 yıl önce) tarihlenen bu alan, Dolmen Sonrası (Post-Dolmen) Kültürü‘ne işaret ediyor.
- Mimari Yapı: Yapı olarak dolmenleri andırmakla birlikte, etrafı mimariyi çökmeden tutan iri moloz taşlarla desteklenmiş özel bir konstrüksiyona sahip.
- Tarihi Tahribat: Antik dönemlerde ve olasılıkla 19. veya 20. yüzyıl başlarında defalarca soyulup tahrip edildiği belirlenen alanda çakmak taşı eşyalar ile 2 adet taş öğütücü/ezici bulundu. Yapı taşları arasında ayrıca kırmızı kilden seramik parçaları ile demir bir at nalı tespit edildi.
Yeni Kazılar Yolda: Maykop Kültürü ve Deguako Yaylası
Adıge Cumhuriyeti Başbakanı Murat Kumpilov, bölgenin dağlık kesimlerinde arkeolojik koruma ve kurtarma çalışmalarının kesintisiz sürdüğünü vurguladı.
Halen “Adıge Arkeolojisi” Bilimsel-Üretim Merkezi uzmanlarının Ust-Sahray köyü sınırlarında yer alan “Ust-Sahray – 7” kurgan mezarlığında kurtarma kazılarını sürdürdüğünü belirten Kumpilov, bu alanın Erken Tunç Çağı’nın dünya çapında ünlü Maykop Arkeolojik Kültürü‘ne ait olma ihtimalinin çok yüksek olduğunu ifade etti.
Kumpilov ayrıca, yakın zamanda bölgenin bir diğer önemli tarihi noktası olan Deguako Yaylası‘nda (Deguakskaya Polyana) yeni arkeolojik araştırmaların başlayacağını müjdeledi.
—
https://tass.ru/obschestvo/27155919, 18-04-2026
