{"id":948,"date":"2026-08-22T13:39:00","date_gmt":"2026-08-22T13:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/certav.org\/?p=948"},"modified":"2026-10-14T13:52:53","modified_gmt":"2026-10-14T13:52:53","slug":"adigey-daglarinda-3-bin-yillik-yerlesim-yeri-ortaya-cikarildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/certav.org\/?p=948","title":{"rendered":"Ad\u0131gey Da\u011flar\u0131\u2019nda 3 bin y\u0131ll\u0131k yerle\u015fim yeri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rusya\u2019ya ba\u011fl\u0131 Ad\u0131gey Cumhuriyeti\u2019ndeki Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131\u2019nda, yakla\u015f\u0131k M\u00d6 10. ve 9. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fam\u0131\u015f Proto-Meot toplulu\u011funa ait bir yerle\u015fim alan\u0131 ve mezarl\u0131k tespit edildi. Kaz\u0131larda be\u015f ocak kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kemikten yap\u0131lm\u0131\u015f ok ucu, s\u00fcslemeli seramikler, hayvan kemikleri ile bu\u011fday ve arpa taneleri bulundu. Ayn\u0131 arkeolojik alanda yer alan ve yakla\u015f\u0131k M\u00d6 3. biny\u0131la tarihlenen daha eski bir kurgan ise b\u00f6lgenin farkl\u0131 d\u00f6nemlere uzanan ge\u00e7mi\u015fini ortaya koyuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rusya Bilim Vakf\u0131 taraf\u0131ndan desteklenen \u201cGe\u00e7 Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131 ve Erken Demir \u00c7a\u011f\u0131\u2019nda Kuzey Kafkasya: \u0130nsanlar, Atlar ve Metal\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 proje kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rmalar, Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131\u2019nda yakla\u015f\u0131k 3 bin y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f toplulu\u011fun g\u00fcndelik hayat\u0131na ili\u015fkin yeni bilgiler sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ad\u0131gey Cumhuriyeti Ba\u015fkan\u0131 Murat Kumpilov\u2019un a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, daha \u00f6nce bulunan Proto-Meot mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131nda bir yerle\u015fim alan\u0131n\u0131n da bulundu\u011funu ortaya koydu. B\u00f6ylece ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ayn\u0131 toplulu\u011fun ya\u015fam alan\u0131 ile mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birlikte inceleme olana\u011f\u0131 elde etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Projenin bilimsel y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tarih bilimleri doktoru Anatoliy Kantorovi\u00e7 \u00fcstleniyor. Ad\u0131gey\u2019deki saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ise Do\u011fu Halklar\u0131 Sanatlar\u0131 Devlet M\u00fczesi \u00e7al\u0131\u015fan\u0131, tarih bilimleri doktoru Vladimir Erlikh y\u00f6netiyor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ayn\u0131 alanda farkl\u0131 d\u00f6nemlere ait kal\u0131nt\u0131lar<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00f6lgedeki arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00f6nemli bir a\u015famas\u0131, 2023 y\u0131l\u0131nda Aji\u015f-16 kurgan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen kaz\u0131larda ya\u015fand\u0131. Yakla\u015f\u0131k M\u00d6 3. biny\u0131la, yani Eneolitik d\u00f6nem ile Erken Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131 aras\u0131na tarihlenen kurgan alan\u0131nda, \u00e7ok daha ge\u00e7 bir d\u00f6neme ait Proto-Meot mezarl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mezarl\u0131kta belirlenen 22 g\u00f6m\u00fcden elde edilen buluntular\u0131n incelenmesi ve yap\u0131lan radyokarbon analizleri, g\u00f6m\u00fcl\u00fc ki\u015filerin yakla\u015f\u0131k M\u00d6 10. ve 9. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Bu tarihler, Ge\u00e7 Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131 sonlar\u0131 ile Erken Demir \u00c7a\u011f\u0131 ba\u015flang\u0131c\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dolay\u0131s\u0131yla yakla\u015f\u0131k M\u00d6 3. biny\u0131la tarihlenen kurgan ile yakla\u015f\u0131k M\u00d6 10. ve 9. y\u00fczy\u0131llara tarihlenen Proto-Meot mezarl\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 d\u00f6neme ait de\u011fil. Ayn\u0131 arkeolojik alanda bulunan bu kal\u0131nt\u0131lar, b\u00f6lgenin farkl\u0131 tarihsel d\u00f6nemlerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mezarl\u0131kta bulunan bronz ve di\u011fer metal nesneler ile arkeolojik materyaller, G\u00fcney Kafkasya ile ba\u011flant\u0131lara i\u015faret ediyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu bulgular\u0131n Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131 \u00fczerinden ge\u00e7mi\u015fte bir ticaret g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n kullan\u0131lm\u0131\u015f olabilece\u011fi ihtimalini destekledi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Mezarl\u0131\u011f\u0131n yak\u0131n\u0131nda eski bir yerle\u015fim bulundu<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mezarl\u0131kta yap\u0131lan incelemeler, g\u00f6m\u00fc alan\u0131n\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda bu toplulu\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yerle\u015fim bulunabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini do\u011furdu. \u00d6nceki kaz\u0131 sezonlar\u0131nda bu varsay\u0131m\u0131 destekleyen bulgulara ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmalar geni\u015fletildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son kaz\u0131larda d\u00f6rt k\u00fc\u00e7\u00fck ve bir b\u00fcy\u00fck olmak \u00fczere toplam be\u015f ocak kal\u0131nt\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Arkeologlar, ocaklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kemikten yap\u0131lm\u0131\u015f bir av oku ucu, s\u00fcslemeli seramik par\u00e7alar\u0131 ve \u00e7ok say\u0131da hayvan kemi\u011fi buldu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu kal\u0131nt\u0131lar, yakla\u015f\u0131k 3 bin y\u0131l \u00f6nce b\u00f6lgede ya\u015fayan toplulu\u011fun g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na ili\u015fkin \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunuyor. Yerle\u015fim alan\u0131 ile mezarl\u0131\u011f\u0131n birlikte incelenmesi, d\u00f6nemin toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131n ve ekonomik faaliyetlerinin daha kapsaml\u0131 bi\u00e7imde ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131 gibi da\u011fl\u0131k bir alanda yerle\u015fim izleriyle mezarl\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 arkeolojik kompleks i\u00e7inde incelenebilmesi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayr\u0131ca \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Avc\u0131l\u0131k ve hayvanc\u0131l\u0131k g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131yd\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkeologlar ile Kafkasya Devlet Do\u011fa Koruma Alan\u0131 uzmanlar\u0131n\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc incelemelerde, Proto-Meot toplulu\u011funun hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bulgular elde edildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re topluluk b\u00fcy\u00fckba\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan yeti\u015ftiriyor, \u00e7evredeki ormanl\u0131k alanlarda ise avc\u0131l\u0131k yap\u0131yordu. Hayvan kemikleri aras\u0131nda koyun, da\u011f ke\u00e7isi, karaca ve yaban domuzuyla ili\u015fkilendirilen kal\u0131nt\u0131lar bulunuyor. K\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131l\u0131 atlara ili\u015fkin bulgular da toplulu\u011fun hayvan varl\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n incelenmesi, hangi t\u00fcrlerin evcil hayvan olarak yeti\u015ftirildi\u011finin ve hangilerinin avland\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor. Uzmanlar, bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla toplulu\u011fun beslenme d\u00fczenini ve hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetlerinin niteli\u011fini daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3 bin y\u0131l \u00f6ncesine ait bu\u011fday ve arpa kal\u0131nt\u0131lar\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131\u2019ndaki kaz\u0131lar\u0131n dikkat \u00e7ekici bulgular\u0131ndan biri de yerle\u015fim alan\u0131nda tespit edilen bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 oldu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, eski toplulu\u011fun hangi bitkileri yeti\u015ftirdi\u011fini ve beslenmesinde neler kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in flotasyon y\u00f6nteminden yararland\u0131. Bu y\u00f6ntemde kaz\u0131 topra\u011f\u0131 suyla y\u0131kanarak tohumlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck bitki par\u00e7alar\u0131 gibi organik kal\u0131nt\u0131lar ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moskova\u2019daki Rusya Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde g\u00f6rev yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Aleksey Sergeyev\u2019in verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, yerle\u015fimden al\u0131nan toprak \u00f6rneklerinde arpa ve tek taneli bu\u011fdaya (<em>einkorn<\/em>) ait taneler bulundu. \u00d6rneklerde ba\u015fka bitkilere ait kal\u0131nt\u0131lar da tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu bulgular, Proto-Meot toplulu\u011funun yaln\u0131zca avc\u0131l\u0131k ve hayvanc\u0131l\u0131kla ge\u00e7inmedi\u011fini, tar\u0131msal \u00fcretimle de ili\u015fkili olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Bununla birlikte, tah\u0131l kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na tar\u0131m\u0131n toplulu\u011fun temel ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131yor. Bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelenmesiyle \u00fcretimin kapsam\u0131 ve bu \u00fcr\u00fcnlerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 daha net anla\u015f\u0131labilecek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bundan sonraki a\u015famada bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00fcrlerini belirlemeyi, Ad\u0131gey ve Kuzey Kafkasya&#8217;daki di\u011fer arkeolojik alanlardan elde edilen \u00f6rneklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yapmay\u0131 ve d\u00f6nemin iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131n tar\u0131msal \u00fcretim \u00fczerindeki etkilerini incelemeyi planl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, tar\u0131m\u0131n Kuzey Kafkasya&#8217;da ne zaman yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerde ya\u015fayan topluluklar\u0131n hangi tar\u0131m tekniklerini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n eski tarihine yeni veriler<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131\u2019nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan yerle\u015fim alan\u0131 ve mezarl\u0131k, Ge\u00e7 Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131 ile Erken Demir \u00c7a\u011f\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde Kuzey Kafkasya\u2019da ya\u015fayan topluluklar\u0131n ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ad\u0131gey Cumhuriyeti Ba\u015fkan\u0131 Murat Kumpilov, disiplinler aras\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n b\u00f6lgedeki arkeolojik k\u00fclt\u00fcrlerin olu\u015fumunu ve topluluklar aras\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel ve teknolojik al\u0131\u015fveri\u015fi anlamaya katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Kumpilov, bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00f6lgenin eski tarihinin yeni bulgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirilmesine olanak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kaz\u0131lar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc arkeolojik komplekste elde edilen buluntular\u0131n restorasyon ve belgeleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan m\u00fcze koleksiyonlar\u0131na kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 planlan\u0131yor. Hayvan ve bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lacak incelemelerin ise yakla\u015f\u0131k 3 bin y\u0131l \u00f6nce Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131\u2019nda ya\u015fayan toplulu\u011fun beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, \u00fcretim faaliyetleri ve \u00e7evresiyle ili\u015fkileri hakk\u0131nda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler sunmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8212; <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.kuban.kp.ru\/daily\/277803.5\/5284483\">https:\/\/www.kuban.kp.ru\/daily\/277803.5\/5284483<\/a> , 02\/08\/2026<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"640\" src=\"https:\/\/certav.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Adigey-daglarinda-kazi-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-950\" srcset=\"https:\/\/certav.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Adigey-daglarinda-kazi-2.jpg 960w, https:\/\/certav.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Adigey-daglarinda-kazi-2-600x400.jpg 600w, https:\/\/certav.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Adigey-daglarinda-kazi-2-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusya\u2019ya ba\u011fl\u0131 Ad\u0131gey Cumhuriyeti\u2019ndeki Aji\u015f S\u0131rada\u011flar\u0131\u2019nda, yakla\u015f\u0131k M\u00d6 10. ve 9. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fam\u0131\u015f Proto-Meot toplulu\u011funa ait bir yerle\u015fim alan\u0131 ve&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":949,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haber-duyuru"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=948"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":952,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/948\/revisions\/952"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}