{"id":923,"date":"2025-10-14T00:12:00","date_gmt":"2025-10-14T00:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/certav.org\/?p=923"},"modified":"2026-10-14T00:21:14","modified_gmt":"2026-10-14T00:21:14","slug":"genetikciler-kafkasyanin-modern-halklarinin-atalarinin-tarihini-ortaya-cikardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/certav.org\/?p=923","title":{"rendered":"Genetik\u00e7iler, Kafkasya&#8217;n\u0131n modern halklar\u0131n\u0131n atalar\u0131n\u0131n tarihini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden (Almanya) yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re , genetik\u00e7iler son 6.000 y\u0131l i\u00e7inde Kafkasya&#8217;da ve her iki taraf\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f 131 ki\u015finin genomlar\u0131n\u0131 inceleyerek , bu b\u00f6lgedeki insan hareketlerinin ve k\u00fclt\u00fcrel yeniliklerin kronolojisini yeniden olu\u015fturdu . Bilimsel makale Nature dergisinde yay\u0131nland\u0131 . Karadeniz ve Hazar Denizi aras\u0131nda yer alan Kafkasya b\u00f6lgesi , Avrupa, Orta Do\u011fu ve Asya&#8217;y\u0131 birbirine ba\u011fl\u0131yor. Yeni \u00e7al\u0131\u015fma, Pontus bozk\u0131rlar\u0131ndan \u0130ran&#8217;a kadar olan b\u00f6lgeyi kaps\u0131yor .<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015fkan\u0131 Dr. Wolfgang Haack, &#8220;Bu b\u00f6lgeyi incelemek i\u00e7in bu kadar ilgin\u00e7 k\u0131lan \u015fey, tam olarak farkl\u0131 ekolojik-co\u011frafi \u00f6zelliklerin ve arkeolojik k\u00fclt\u00fcrlerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve etkile\u015fimidir&#8221; diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor .<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, bu b\u00f6lgede<\/strong> genetik olarak birbirinden farkl\u0131 iki avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 grup ya\u015f\u0131yordu: B\u00fcy\u00fck Kafkas Da\u011flar\u0131&#8217;n\u0131n kuzeyinde ve g\u00fcneyinde.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durum , M\u00d6 alt\u0131nc\u0131 biny\u0131lda kuzey Mezopotamya&#8217;dan gelen <strong>ilk \u00e7ift\u00e7ilerin geli\u015fiyle<\/strong> de\u011fi\u015fti . Bu g\u00f6\u00e7, iki \u00f6nemli genetik kar\u0131\u015fmaya yol a\u00e7t\u0131. &#8220;G\u00fcneyli&#8221; avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Kafkas Da\u011flar\u0131&#8217;n\u0131n kuzeyine, bozk\u0131r b\u00f6lgesine g\u00f6\u00e7 ederek orada ya\u015fayan &#8220;kuzeyli&#8221; n\u00fcfusla kayna\u015ft\u0131. Baz\u0131 avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar ise Kafkaslar\u0131n g\u00fcneyindeki orijinal yerlerinde kalarak gelen \u00e7ift\u00e7ilerle melezle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00d6 5. ve 4. biny\u0131llarda, Kuzey Karadeniz bozk\u0131r\u0131n\u0131n nehir vadilerinde <strong>Bak\u0131r \u00c7a\u011f\u0131<\/strong> <strong>k\u00fclt\u00fcrleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131<\/strong> ve karakteristik toprak mezar h\u00f6y\u00fcklerinin in\u015fas\u0131 sayesinde arkeolojik olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi. Ayr\u0131ca g\u00fcneyden de gelen bu k\u00fclt\u00fcrler, <strong>her iki grup (Kafkaslar\u0131n kuzeyinde ve g\u00fcneyinde ya\u015fayanlar) aras\u0131nda bir temas ve etkile\u015fim d\u00f6nemine<\/strong> yol a\u00e7t\u0131 . Sonu\u00e7 olarak , M\u00d6 4. biny\u0131lda, teknik ve sosyal yenilikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir zenginli\u011fe sahip , Bronz \u00c7a\u011f\u0131&#8217;n\u0131n e\u015fsiz Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 .<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Bu, Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesinde bilgi ve teknoloji transferinin zirve yapt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem: Genetik olarak farkl\u0131 gruplarda \u00e7ok benzer k\u00fclt\u00fcrel unsurlar g\u00f6r\u00fcyoruz, \u00e7ok say\u0131da kar\u0131\u015fma ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim belirtisi var. \u0130nsan gruplar\u0131n\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imlerini Avrasya&#8217;n\u0131n u\u00e7suz bucaks\u0131z otlaklar\u0131na daha uygun, daha hareketli, g\u00f6\u00e7ebe bir ekonomiye uyarlamaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 bir an\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz ,&#8221; diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131ndan Dr. Sabina Reinhold .<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nitekim arkeolojik kan\u0131tlar, s\u00fcr\u00fc y\u00f6netimi, s\u00fct \u00e7ift\u00e7ili\u011fi teknikleri ve ula\u015f\u0131m ( tekerlekler ve arabalar) alanlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck yeniliklerin yan\u0131 s\u0131ra atlar\u0131n evcille\u015ftirilmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 ve daha bir\u00e7ok \u015feyi g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Bug\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri end\u00fcstrisi, Bronz \u00c7a\u011f\u0131&#8217;ndaki bu yeniliklerin temelleri \u00fczerine kurulmu\u015ftur . Bu yenilikler, olduk\u00e7a \u00f6zel bir uygulamay\u0131 k\u0131talararas\u0131 bir olguya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc ,&#8221; diyor \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131ndan Profes\u00f6r Christina Warinner .<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Peynir gibi uzun s\u00fcre dayanabilen g\u0131dalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ula\u015f\u0131m alan\u0131ndaki yenilikler, Avrasya bozk\u0131rlar\u0131n\u0131n tamamen yerle\u015fime a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve <strong>k\u0131ta \u00e7ap\u0131nda ileti\u015fim a\u011flar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131<\/strong> m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131 .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7e\u015fitli yeniliklerin birle\u015fimi, M\u00d6 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc <strong>biny\u0131l\u0131n<\/strong> ba\u015flar\u0131nda <strong>,<\/strong> \u00f6rne\u011fin Yamnaya k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ili\u015fkili gruplar taraf\u0131ndan uygulanan, <strong>tamamen g\u00f6\u00e7ebe bir<\/strong> <strong>hayvanc\u0131l\u0131k<\/strong> <strong>ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n<\/strong> ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131 . Bu ya\u015fam tarz\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede bozk\u0131r b\u00f6lgesine yay\u0131ld\u0131 ve do\u011fuda Mo\u011folistan&#8217;a, bat\u0131da ise Karpat Havzas\u0131&#8217;na ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130lgin\u00e7tir ki, bu ayn\u0131 zamanda Kafkas gruplar\u0131n\u0131n g\u00fcneye do\u011fru geni\u015fledi\u011fi<\/strong> bir d\u00f6nemdi : \u00f6rne\u011fin, G\u00fcrcistan&#8217;dan Kura-Araxes k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temsilcileri , kuzeydeki bozk\u0131r b\u00f6lgesiyle neredeyse hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131lar\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen, Do\u011fu Anadolu, Levant ve \u0130ran b\u00f6lgelerine yerle\u015ftiler .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bozk\u0131r ve Kafkas topluluklar\u0131 aras\u0131nda <strong>sosyal yap\u0131da farkl\u0131l\u0131klar<\/strong> bulundu. Kafkasya&#8217;n\u0131n daha yerle\u015fik eski sakinleri, ayn\u0131 ve\/veya yak\u0131n mezar h\u00f6y\u00fcklerine g\u00f6m\u00fclen ki\u015filer aras\u0131nda daha y\u00fcksek d\u00fczeyde akrabal\u0131k ve yak\u0131n ba\u011flar g\u00f6sterdi. \u00d6te yandan , bozk\u0131r sakinleri bu t\u00fcr ba\u011flara \u00e7ok az sahipti ; akrabalar\u0131n\u0131n mezarlar\u0131ndan uzakta \u00f6ld\u00fcler ve ayn\u0131 klan i\u00e7inde evlenme olas\u0131l\u0131klar\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak, M\u00d6 ikinci biny\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda , bozk\u0131r ve Kafkas halklar\u0131 aras\u0131nda ba\u015fka bir etkile\u015fim d\u00f6nemi ya\u015fand\u0131 : kurakl\u0131klar ve do\u011fan\u0131n ac\u0131mas\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi nedeniyle bozk\u0131r b\u00f6lgesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde n\u00fcfusunu kaybetti . <strong>Bozk\u0131r sakinleri Kafkasya&#8217;ya g\u00f6\u00e7 ederek yerle\u015fik &#8220;da\u011f ekonomisine&#8221; entegre oldular.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8212;-<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kaynak: <a href=\"https:\/\/naukatv.ru\">https:\/\/naukatv.ru<\/a>, 31 Ekim 2024<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden (Almanya) yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re , genetik\u00e7iler son 6.000 y\u0131l i\u00e7inde Kafkasya&#8217;da ve her iki taraf\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":924,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-923","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haber-duyuru"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=923"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":925,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/923\/revisions\/925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}