{"id":912,"date":"2026-09-29T18:53:40","date_gmt":"2026-09-29T18:53:40","guid":{"rendered":"https:\/\/certav.org\/?p=912"},"modified":"2026-10-13T21:44:13","modified_gmt":"2026-10-13T21:44:13","slug":"erdogan-aydin-cerkes-ethemin-tasfiyesi-milli-mucadelede-cogulculugun-tasfiyesiydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/certav.org\/?p=912","title":{"rendered":"Erdo\u011fan Ayd\u0131n: \u201c\u00c7erkes Ethem\u2019in tasfiyesi, Milli M\u00fccadele\u2019de \u00e7o\u011fulculu\u011fun tasfiyesiydi\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>KU\u015eBA E.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c7erkes Tarihini Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Vakf\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen konferansta konu\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar Erdo\u011fan Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in Milli M\u00fccadele\u2019deki rol\u00fcn\u00fcn resm\u00ee tarih anlat\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcmsendi\u011fini ve tasfiye s\u00fcrecinin yaln\u0131zca asker\u00ee gerek\u00e7elerle a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 savundu. Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in Yunan i\u015fgaline ve i\u00e7 isyanlara kar\u015f\u0131 verdi\u011fi m\u00fccadeleye dikkat \u00e7ekerek, onun tasfiyesinin Ankara\u2019daki asker\u00ee ve siyasi g\u00fcc\u00fcn tek merkezde toplanmas\u0131yla, Meclis i\u00e7indeki farkl\u0131 siyasal e\u011filimlerin etkisizle\u015ftirilmesiyle ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7o\u011fulcu bir toplum olma ihtimalinin zay\u0131flamas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">27 Eyl\u00fcl 2026 tarihinde \u00c7erkes Tarihini Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Vakf\u0131\u2019n\u0131n (\u00c7ER-TAV) d\u00fczenledi\u011fi ve Maksime Cafe&#8217;de ger\u00e7ekle\u015ftirilen konferansta ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar Erdo\u011fan Ayd\u0131n, Milli M\u00fccadele\u2019nin tart\u0131\u015fmal\u0131 isimlerinden \u00c7erkes Ethem\u2019in tarihsel rol\u00fcn\u00fc ve tasfiye s\u00fcrecini ele ald\u0131. Ayd\u0131n, konu\u015fmas\u0131nda Ethem Bey\u2019in yaln\u0131zca asker\u00ee faaliyetleriyle de\u011fil, Milli M\u00fccadele\u2019nin siyasal dengeleri \u00fczerindeki etkisiyle de de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini belirtti. Resm\u00ee tarih anlat\u0131s\u0131n\u0131n Ethem Bey\u2019i \u00e7o\u011funlukla \u201chain\u201d ve \u201cisyanc\u0131\u201d s\u0131fatlar\u0131yla anmas\u0131n\u0131n, d\u00f6nemin asker\u00ee ve siyasi ko\u015fullar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bi\u00e7imde anlamay\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirdi\u011fini savundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re \u00c7erkes Ethem\u2019in Milli M\u00fccadele\u2019nin ilk y\u0131llar\u0131nda \u00fcstlendi\u011fi rol, Ankara\u2019daki y\u00f6netimin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 asker\u00ee tehlikeler ve i\u00e7 isyanlar dikkate al\u0131nmadan anla\u015f\u0131lamaz. Ethem Bey\u2019in tasfiyesi de yaln\u0131zca d\u00fczenli orduya ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde ya\u015fanan bir komuta anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclemez. Ayd\u0131n, bu s\u00fcrecin ayn\u0131 zamanda Ankara\u2019da siyasi karar alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn merkezile\u015fmesi, Meclis i\u00e7indeki dengelerin de\u011fi\u015fmesi ve farkl\u0131 kimliklerin e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k temelinde var olabilme ihtimalinin daralmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u201cResm\u00ee tarih, Milli M\u00fccadele\u2019nin nas\u0131l kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor\u201d<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konu\u015fmas\u0131na T\u00fcrkiye\u2019de tarih bilinci, demokrasi ve kimlik haklar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye de\u011finerek ba\u015flayan Ayd\u0131n, Milli M\u00fccadele\u2019ye ili\u015fkin yayg\u0131n tarih anlat\u0131s\u0131n\u0131n toplumun ge\u00e7mi\u015fi de\u011ferlendirme bi\u00e7imini do\u011frudan etkiledi\u011fini s\u00f6yledi. Ona g\u00f6re \u00f6zellikle kimlikleri nedeniyle d\u0131\u015flanm\u0131\u015f veya asimilasyona u\u011fram\u0131\u015f topluluklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan resm\u00ee tarih anlat\u0131s\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131 ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in \u201chain\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca bir tarihsel ki\u015fili\u011fe ili\u015fkin de\u011ferlendirme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu s\u0131fat\u0131n \u00c7erkes kimli\u011fiyle de ili\u015fkilendirilebildi\u011fini savundu. B\u00f6yle bir anlat\u0131n\u0131n, \u00c7erkeslerin kendi tarihleriyle y\u00fczle\u015fmelerini ve kimlik haklar\u0131n\u0131 savunmalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirdi\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n de\u011ferlendirmesine g\u00f6re Ethem Bey\u2019in tarihsel rol\u00fcn\u00fcn yeniden ele al\u0131nmas\u0131, yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan bir anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n farkl\u0131 yorumlanmas\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Bu tart\u0131\u015fma ayn\u0131 zamanda Milli M\u00fccadele\u2019nin hangi toplumsal g\u00fc\u00e7lerin katk\u0131s\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, Ankara\u2019da Meclis\u2019in hangi ko\u015fullarda ayakta kald\u0131\u011f\u0131 ve Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015f s\u00fcrecinde hangi siyasal se\u00e7eneklerin etkisizle\u015ftirildi\u011fi sorular\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, Milli M\u00fccadele\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131nda farkl\u0131 toplumsal kesimleri ve siyasi e\u011filimleri bir araya getiren bir hareketin zaman i\u00e7inde daha dar bir kimlik ve siyaset anlay\u0131\u015f\u0131na y\u00f6neldi\u011fini ifade etti. Ona g\u00f6re Ethem Bey\u2019in tasfiyesi, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kritik bir \u00f6rnek olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yunan i\u015fgali ve i\u00e7 isyanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda Ethem Bey\u2019in rol\u00fc<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in asker\u00ee \u00f6nemini anlat\u0131rken Milli M\u00fccadele\u2019nin ilk d\u00f6neminde Ankara y\u00f6netiminin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckler \u00fczerinde durdu. Anadolu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde i\u00e7 isyanlar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, d\u00fczenli birliklerin kimi cephelerde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve Yunan ordusunun ilerleyi\u015finin ciddi bir tehdit olu\u015fturdu\u011fu bu d\u00f6nemde, Ethem Bey\u2019in emrindeki Kuvay\u0131 Seyyare birliklerinin \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlendi\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konu\u015fmada \u00f6zellikle Anzavur Ahmet\u2019in \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi hareketle m\u00fccadele, Ankara y\u00f6netiminin Ethem Bey\u2019den yard\u0131m istedi\u011fi geli\u015fmeler ve Yunan ordusunun ilerleyi\u015fini durdurmaya y\u00f6nelik asker\u00ee faaliyetler \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Ayd\u0131n, bu \u00f6rneklerin Ethem Bey\u2019in yaln\u0131zca kendi birliklerinin ba\u015f\u0131nda bulunan yerel bir g\u00fc\u00e7 olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini savundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131 telgraf ve yaz\u0131\u015fmalara g\u00f6re, Milli M\u00fccadele\u2019nin ilk d\u00f6neminde Ankara y\u00f6netimi baz\u0131 b\u00f6lgelerde a\u011f\u0131r asker\u00ee kay\u0131plar ve \u00f6rg\u00fctlenme sorunlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fczenli birliklerin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya direni\u015f g\u00f6steremedi\u011fi durumlarda Ethem Bey\u2019den yard\u0131m istendi\u011fini belirten Ayd\u0131n, bu yaz\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00f6nemin resm\u00ee tarih anlat\u0131lar\u0131nda yeterince \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in kendisinden yard\u0131m istendi\u011finde farkl\u0131 cephelere giderek m\u00fccadeleye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ise kal\u0131c\u0131 bir komuta makam\u0131 veya \u00f6zel bir r\u00fctbe talep etmeden kendi birliklerinin yan\u0131na d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekti. Bu tablonun, Ethem Bey\u2019in Milli M\u00fccadele\u2019nin asker\u00ee kapasitesine yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131n\u0131n ve Ankara y\u00f6netimiyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konu\u015fmada, Ethem Bey\u2019in Anzavur hareketine kar\u015f\u0131 elde etti\u011fi ba\u015far\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Yozgat isyan\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Yunan ordusunun ilerleyi\u015fine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadele de ele al\u0131nd\u0131. Ayd\u0131n, bu geli\u015fmelerin Ethem Bey\u2019in asker\u00ee rol\u00fcn\u00fc ortaya koydu\u011funu savunarak, sonraki y\u0131llarda onun hakk\u0131nda yerle\u015fen \u201chain\u201d anlat\u0131s\u0131n\u0131n bu d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131yla birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Demirci\u2019deki m\u00fccadele ve Ankara\u2019n\u0131n asker\u00ee dengeleri<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klardan biri, Yunan ordusunun ilerleyi\u015fine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve Demirci \u00e7evresindeki \u00e7at\u0131\u015fmalarla ili\u015fkilendirdi\u011fi asker\u00ee faaliyetlerdi. Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in bu s\u00fcre\u00e7te yaln\u0131zca sahada sava\u015fan bir komutan olarak de\u011fil, asker\u00ee planlamaya katk\u0131 sunan bir akt\u00f6r olarak da de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re, Yunan ordusunun ilerleyi\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda Ankara y\u00f6netimi ciddi bir bask\u0131 alt\u0131ndayd\u0131. Baz\u0131 d\u00fczenli birliklerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 ve cephelerde ya\u015fanan \u00e7\u00f6z\u00fclmeler, Ethem Bey\u2019in emrindeki kuvvetlerin \u00f6nemini art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in Demirci \u00e7evresindeki m\u00fccadelede \u00fcstlendi\u011fi rol\u00fcn ard\u0131ndan Mustafa Kemal\u2019in de onun birliklerinin katk\u0131s\u0131n\u0131 kabul eden a\u00e7\u0131klamalarda bulundu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00f6rne\u011fi, Ethem Bey\u2019in asker\u00ee kapasitesine ili\u015fkin k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici de\u011ferlendirmelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran Ayd\u0131n, onun s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da ki\u015fiyi y\u00f6netebildi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki iddialar\u0131n sahadaki rol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamakta yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. Ona g\u00f6re Ethem Bey\u2019in \u00f6nemi yaln\u0131zca emrindeki kuvvetlerin say\u0131s\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclemezdi; kritik anlarda farkl\u0131 b\u00f6lgelerdeki asker\u00ee sorunlara m\u00fcdahale edebilmesi ve sonu\u00e7 alabilmesi de dikkate al\u0131nmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, bu ba\u015far\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan Ethem Bey\u2019in \u00f6d\u00fcllendirilmesi veya asker\u00ee deneyiminden yararlan\u0131lmas\u0131 beklenirken, Ankara y\u00f6netiminin farkl\u0131 bir siyasal ve asker\u00ee tercihe y\u00f6neldi\u011fini belirtti. Bu noktadan itibaren tart\u0131\u015fman\u0131n, asker\u00ee \u00f6rg\u00fctlenmenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 meselesinden \u00e7\u0131karak komuta ve siyasi otoritenin kimde toplanaca\u011f\u0131 sorununa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savundu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">D\u00fczenli orduya ge\u00e7i\u015f mi, siyasi g\u00fcc\u00fc merkezile\u015ftirme mi?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7erkes Ethem\u2019in tasfiyesine ili\u015fkin resm\u00ee anlat\u0131da \u00f6ne \u00e7\u0131kan temel gerek\u00e7elerden biri, Kuvay\u0131 Seyyare\u2019nin d\u00fczenli ordunun emir ve komuta yap\u0131s\u0131na girmeyi kabul etmemesi olarak biliniyor. Ayd\u0131n ise bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n ya\u015fanan s\u00fcreci b\u00fct\u00fcn\u00fcyle anlamak i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re Milli M\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda d\u00fczenli birliklerin yan\u0131nda, farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara g\u00f6re hareket eden ve belirli g\u00f6revleri \u00fcstlenen d\u00fczensiz kuvvetlerin de \u00f6nemli bir i\u015flevi vard\u0131. Kuvay\u0131 Seyyare\u2019nin faaliyetlerini bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendiren Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in birliklerinin her durumda d\u00fczenli ordunun yerine ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ihtiya\u00e7 duyulan zamanlarda asker\u00ee m\u00fccadeleye katk\u0131 sundu\u011funu ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, d\u00fczenli ordu kurulmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir gereklilik olarak sunulmas\u0131n\u0131n, Ethem Bey\u2019in tasfiyesini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnceyi sorgulad\u0131; as\u0131l meselenin, d\u00fczenli orduya ge\u00e7i\u015fin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi ve bu s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131 asker\u00ee g\u00fc\u00e7lerle siyasi e\u011filimlerin nas\u0131l bir ili\u015fki i\u00e7inde bulunaca\u011f\u0131 oldu\u011fu tespitini yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konu\u015fmas\u0131nda Ankara\u2019daki y\u00f6netimin giderek daha merkezi bir komuta yap\u0131s\u0131 olu\u015fturmak istedi\u011fini ileri s\u00fcren Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in asker\u00ee ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Meclis ve kamuoyu nezdindeki etkisinin de bu s\u00fcre\u00e7te belirleyici oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re Ethem Bey, Mustafa Kemal\u2019in liderli\u011fini dengeleyebilecek \u00f6l\u00e7\u00fcde pop\u00fclerli\u011fe sahipti. Bu durum, Meclis\u2019teki farkl\u0131 e\u011filimlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir unsur olu\u015fturuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in tasfiyesini bu nedenle yaln\u0131zca iki komutan aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k olarak g\u00f6rmedi\u011fini belirterek, geli\u015fmelerin Ankara\u2019da siyasi g\u00fcc\u00fcn tek merkezde toplanmas\u0131yla birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nutuk ve resm\u00ee tarih anlat\u0131s\u0131na ele\u015ftiri<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konferans\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerinden biri, Mustafa Kemal\u2019in 1927\u2019de yay\u0131mlanan Nutuk\u2019ta \u00c7erkes Ethem\u2019i nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmelere ayr\u0131ld\u0131. Ayd\u0131n, Nutuk\u2019un yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fananlar\u0131 aktaran bir metin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonraki d\u00f6nemlerde Milli M\u00fccadele tarihinin nas\u0131l anlat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 da etkileyen temel bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re Nutuk\u2019ta Ethem Bey\u2019in tasfiyesine ili\u015fkin anlat\u0131, onun Milli M\u00fccadele\u2019nin ilk d\u00f6nemindeki asker\u00ee katk\u0131lar\u0131n\u0131 ve Ankara y\u00f6netiminin kendisinden yard\u0131m istedi\u011fi s\u00fcre\u00e7leri yeterince yans\u0131tm\u0131yor. Ethem Bey\u2019in daha \u00e7ok isyan ve ihanet kavramlar\u0131 \u00fczerinden anlat\u0131lmas\u0131n\u0131n, d\u00f6nemin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7 dengelerini g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, konu\u015fmas\u0131nda \u00e7e\u015fitli telgraf ve yaz\u0131\u015fmalara at\u0131fta bulunarak, Ethem Bey\u2019in ge\u00e7mi\u015fte Ankara y\u00f6netimi taraf\u0131ndan \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlenmek \u00fczere \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve asker\u00ee ba\u015far\u0131lar\u0131 nedeniyle takdir edildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Ona g\u00f6re bu belgeler, Ethem Bey\u2019in sonradan \u00e7izilen portresiyle \u00f6nceki d\u00f6nemde kendisine g\u00f6sterilen yakla\u015f\u0131m aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n veriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, tarihsel ki\u015filiklerin yaln\u0131zca sonraki d\u00f6nemde haklar\u0131nda olu\u015fturulan resm\u00ee anlat\u0131lar \u00fczerinden de\u011ferlendirilmemesi gerekti\u011fini belirtti. Bunun yerine, olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131n, yaz\u0131\u015fmalar\u0131n, asker\u00ee geli\u015fmelerin ve siyasi ili\u015fkilerin birlikte ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00e7er\u00e7evede Nutuk\u2019u ele\u015ftiren Ayd\u0131n, resm\u00ee tarih anlat\u0131s\u0131n\u0131n yaln\u0131zca Ethem Bey\u2019in rol\u00fcn\u00fc de\u011fil, Milli M\u00fccadele\u2019deki farkl\u0131 siyasi e\u011filimleri ve toplumsal g\u00fc\u00e7leri de de\u011ferlendirme bi\u00e7imini etkiledi\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Meclis heyeti ve uzla\u015fma giri\u015fiminin sonu\u00e7suz kalmas\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, tasfiye s\u00fcrecinin geli\u015fimini anlat\u0131rken Ethem Bey ile Ankara y\u00f6netimi aras\u0131nda ya\u015fanan g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve uzla\u015fma giri\u015fimlerini de ele ald\u0131. Konu\u015fmas\u0131nda, Meclis taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen bir heyetin Ethem Bey ve \u00e7evresiyle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda meselenin \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fine ili\u015fkin bir izlenim olu\u015ftu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re heyet, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ard\u0131ndan Ethem Bey ve karde\u015fleriyle yap\u0131lan konu\u015fmalarda Meclis kararlar\u0131na uyulmas\u0131 konusunda bir anla\u015fmazl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Ancak Ayd\u0131n, bu de\u011ferlendirmeye ra\u011fmen s\u00fcrecin uzla\u015fmayla sonu\u00e7lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve asker\u00ee m\u00fcdahale se\u00e7ene\u011finin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re bu a\u015famada karar alma s\u00fcrecinin Meclis ve h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi yerine, dar bir komuta ve siyasi \u00e7evrenin belirleyici oldu\u011fu bir yol izlendi. Konu\u015fmac\u0131, ilgili yaz\u0131\u015fmalardan hareketle asker\u00ee m\u00fcdahale karar\u0131n\u0131n Meclis\u2019e yeterince bilgi verilmeden al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, bu geli\u015fmeleri Meclis\u2019in karar alma yetkisi ile Ankara\u2019daki y\u00f6netici kadronun merkezile\u015fme e\u011filimi aras\u0131ndaki gerilimin bir g\u00f6stergesi olarak yorumlad\u0131. Ona g\u00f6re Ethem Bey meselesi, ayn\u0131 zamanda Milli M\u00fccadele\u2019nin siyasal kararlar\u0131n\u0131n hangi usullerle al\u0131naca\u011f\u0131 ve Meclis\u2019in bu s\u00fcre\u00e7te ne \u00f6l\u00e7\u00fcde belirleyici olaca\u011f\u0131 sorusuyla da ilgiliydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n anlat\u0131m\u0131nda, kuzeyden ve g\u00fcneyden gelen asker\u00ee bask\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Ethem Bey\u2019in kendisini hem Yunan kuvvetleriyle m\u00fccadele ederken hem de daha \u00f6nce birlikte hareket etti\u011fi Ankara g\u00fc\u00e7lerinin sald\u0131r\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya buldu\u011fu vurguland\u0131. Ayd\u0131n, bu ko\u015fullar\u0131n Ethem Bey\u2019in kararlar\u0131n\u0131 ve sonunda Yunan i\u015fgali alt\u0131ndaki b\u00f6lgeye ge\u00e7i\u015fini anlamak bak\u0131m\u0131ndan dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini savundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu de\u011ferlendirmeyle Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in Yunan taraf\u0131na ge\u00e7mesini tek ba\u015f\u0131na ele alarak b\u00fct\u00fcn \u00f6nceki s\u00fcreci \u201cihanet\u201d kavram\u0131na indirgemeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Ona g\u00f6re s\u00f6z konusu ge\u00e7i\u015f, \u00f6ncesinde ya\u015fanan siyasi ve asker\u00ee geli\u015fmelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde de\u011ferlendirilemez.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ethem Bey\u2019in tasfiyesi ve sol hareketin etkisizle\u015ftirilmesi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131nda \u00c7erkes Ethem\u2019in tasfiyesi, d\u00f6nemin sol hareketlerine y\u00f6nelik bask\u0131larla da ili\u015fkilendirildi. Ethem Bey\u2019in zaman i\u00e7inde sola yak\u0131nla\u015fan tutumuna, Yeni D\u00fcnya gazetesiyle ili\u015fkisine ve emek\u00e7iler aras\u0131nda siyaset yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesine dikkat \u00e7eken Ayd\u0131n, bu y\u00f6nelimin d\u00f6nemin siyasi dengeleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re Milli M\u00fccadele d\u00f6neminde Ankara\u2019da ve Anadolu\u2019nun \u00e7e\u015fitli kentlerinde farkl\u0131 sol \u00f6rg\u00fctlenmeler ve siyasi giri\u015fimler bulunuyordu. Sovyetler Birli\u011fi\u2019yle kurulan ili\u015fkiler ve al\u0131nan destekler de bu d\u00f6nemin siyasi tablosunun bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Ancak Ayd\u0131n, Ankara y\u00f6netiminin bu ili\u015fkileri daha \u00e7ok zorunlu ko\u015fullar\u0131n gere\u011fi olarak de\u011ferlendirdi\u011fini ve \u00fclke i\u00e7inde farkl\u0131 bir siyasi \u00e7izginin g\u00fc\u00e7lenmesine s\u0131cak bakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konu\u015fmac\u0131, Ethem Bey\u2019in asker\u00ee g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve toplumsal etkisinin, yaln\u0131zca cephede de\u011fil, Meclis\u2019teki ve toplumdaki farkl\u0131 e\u011filimlerin kendilerini ifade edebilmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir denge unsuru olu\u015fturdu\u011funu savundu. Ethem Bey\u2019in tasfiyesinin ard\u0131ndan bu dengeyi koruyabilecek \u00f6nemli bir akt\u00f6r\u00fcn ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren Ayd\u0131n, ayn\u0131 d\u00f6nemde sol \u00f6rg\u00fctlenmelerin ve yay\u0131n faaliyetlerinin de bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, bu geli\u015fmeler aras\u0131nda Mustafa Suphi ve yolda\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini, T\u00fcrkiye Halk \u0130\u015ftirakiyun F\u0131rkas\u0131 \u00e7evresinde ya\u015fanan bask\u0131lar\u0131 ve Yeni D\u00fcnya gazetesinin faaliyetlerinin sona erdirilmesini de and\u0131. Bu olaylar\u0131, Milli M\u00fccadele\u2019nin ard\u0131ndan kurulacak siyasi d\u00fczenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re Ethem Bey\u2019in tasfiyesi ile sol hareketlerin etkisizle\u015ftirilmesi, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z geli\u015fmeler olarak g\u00f6r\u00fclmemeli. Her iki s\u00fcre\u00e7 de Ankara\u2019daki siyasi g\u00fcc\u00fcn merkezile\u015fmesi ve farkl\u0131 siyasi se\u00e7eneklerin daralt\u0131lmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00c7erkes kimli\u011fi, \u00e7o\u011fulculuk ve Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015fu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konu\u015fmas\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Ethem Bey\u2019in tarihsel rol\u00fcn\u00fc \u00c7erkes kimli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019deki kimlik haklar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131yla ili\u015fkilendiren Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in \u201chain\u201d olarak an\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00c7erkes toplumu \u00fczerinde de etkiler olu\u015fturdu\u011funu savundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, \u00c7erkes toplumunun tarihsel haf\u0131zas\u0131nda Ethem Bey\u2019e ili\u015fkin farkl\u0131 de\u011ferlendirmeler bulundu\u011funu kabul ederek, onun ge\u00e7mi\u015fteki b\u00fct\u00fcn faaliyetlerinin olumlu g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemedi. Konu\u015fmas\u0131nda Ethem Bey\u2019in erken d\u00f6neminde \u0130ttihat\u00e7\u0131 \u00e7evrelerle ili\u015fkisine ve \u00c7erkesler aras\u0131nda \u015fiddete yol a\u00e7an olaylardaki rol\u00fcne de de\u011findi. Bu y\u00f6nlerin g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in sonraki d\u00f6nemde \u00fcstlendi\u011fi rol\u00fcn ve tasfiye s\u00fcrecinin T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi gelece\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etti. Ona g\u00f6re mesele, bir tarihsel ki\u015fili\u011fin t\u00fcm\u00fcyle kahraman ya da t\u00fcm\u00fcyle hain ilan edilmesinden \u00e7ok, o ki\u015finin i\u00e7inde bulundu\u011fu d\u00f6nemde hangi i\u015flevleri \u00fcstlendi\u011fini ve tasfiyesinin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu anlamakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, Ethem Bey\u2019in tasfiyesinin ard\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7o\u011fulcu bir siyasal yap\u0131ya y\u00f6nelme ihtimalinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. \u00c7erkeslerin yan\u0131 s\u0131ra K\u00fcrtler, Aleviler ve di\u011fer kimliklerin de kendi kimlikleriyle e\u015fit haklara sahip olabilme meselesini g\u00fcndeme getiren Ayd\u0131n, Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015f s\u00fcrecinde farkl\u0131 kimliklerin kamusal alanda var olabilmesinin giderek s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ona g\u00f6re Milli M\u00fccadele\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki farkl\u0131 toplumsal ve siyasal unsurlar\u0131 bir araya getiren yap\u0131, sonraki s\u00fcre\u00e7te daha tek\u00e7i bir anlay\u0131\u015fa y\u00f6neldi. Ayd\u0131n, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn yaln\u0131zca kimlikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, demokratik temsil, emek m\u00fccadelesi ve siyasi \u00e7o\u011fulculuk bak\u0131m\u0131ndan da \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in tarihsel rol\u00fcn\u00fc yeniden tart\u0131\u015fman\u0131n \u00c7erkes toplumunun ge\u00e7mi\u015fiyle ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu, ancak konunun yaln\u0131zca \u00c7erkeslerin tarihine indirgenemeyece\u011fini s\u00f6yledi. Ona g\u00f6re bu tart\u0131\u015fma, T\u00fcrkiye\u2019nin ge\u00e7mi\u015fini daha kapsaml\u0131 bi\u00e7imde anlamak ve gelecekte farkl\u0131 kimliklerin e\u015fit haklarla ya\u015fayabilece\u011fi demokratik bir toplumun imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u201cGe\u00e7mi\u015fi yeniden de\u011ferlendirmek, bug\u00fcn\u00fc anlaman\u0131n da bir yolu\u201d<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konferans boyunca \u00c7erkes Ethem\u2019in asker\u00ee faaliyetleri, Ankara y\u00f6netimiyle ili\u015fkileri, tasfiye s\u00fcreci ve bu geli\u015fmelerin sonraki siyasi yap\u0131 \u00fczerindeki etkileri \u00fczerinde duran Erdo\u011fan Ayd\u0131n, tarihsel olaylar\u0131n yerle\u015fik anlat\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan y\u00f6nlerinin de ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019\u0131n temel tezi, \u00c7erkes Ethem\u2019in Milli M\u00fccadele\u2019nin ilk y\u0131llar\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fcn ve tasfiyesinin yaln\u0131zca d\u00fczenli orduya ge\u00e7i\u015f tart\u0131\u015fmas\u0131yla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeydi. Konu\u015fmac\u0131, Ethem Bey\u2019in Yunan i\u015fgaline ve i\u00e7 isyanlara kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelede \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6revlerin, Ankara y\u00f6netiminin kendisinden yard\u0131m istedi\u011fi d\u00f6nemlerin ve tasfiye s\u00fcrecinde ya\u015fanan siyasi geli\u015fmelerin birlikte de\u011ferlendirilmesini istedi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayd\u0131n\u2019a g\u00f6re Ethem Bey\u2019in tasfiyesi, Milli M\u00fccadele\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131nda var olan farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 ve e\u011filimlerin zaman i\u00e7inde nas\u0131l etkisizle\u015ftirildi\u011fini anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir \u00f6rnek olu\u015fturuyor. Bu s\u00fcrecin, Meclis\u2019in konumu, siyasi g\u00fcc\u00fcn merkezile\u015fmesi, sol hareketlerin tasfiyesi ve kimliklerin kamusal alandaki yeri bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131 bulundu\u011funu savunan Ayd\u0131n, tarihsel tart\u0131\u015fman\u0131n bug\u00fcn\u00fcn demokrasi ve e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k meseleleriyle de ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konferans\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesinde Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in tarihsel miras\u0131n\u0131n tek bir s\u0131fatla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131; d\u00f6nemin belgeleri, asker\u00ee geli\u015fmeleri ve siyasi dengeleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ortaya koydu. Konu\u015fmac\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re bu de\u011ferlendirme, yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 anlamak i\u00e7in de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7o\u011fulcu ve demokratik bir toplum olma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak i\u00e7in de \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Erdo\u011fan Ayd\u0131n&#8217;\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131ndan sonra dinleyici sorular\u0131na ge\u00e7ildi. Sorular\u0131n cevaplanmas\u0131ndan sonra olu\u015fan sohbet ortam\u0131yla konferans sona erdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KU\u015eBA E. \u00c7erkes Tarihini Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Vakf\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen konferansta konu\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar Erdo\u011fan Ayd\u0131n, \u00c7erkes Ethem\u2019in Milli M\u00fccadele\u2019deki rol\u00fcn\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":914,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-912","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haber-duyuru"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=912"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":913,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/912\/revisions\/913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}