{"id":847,"date":"2025-01-20T13:53:00","date_gmt":"2025-01-20T13:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/certav.org\/?p=847"},"modified":"2026-10-03T14:08:23","modified_gmt":"2026-10-03T14:08:23","slug":"balkanlarda-arnavutlar-ve-cerkesler-arasindaki-catismalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/certav.org\/?p=847","title":{"rendered":"Balkanlarda Arnavutlar ve \u00c7erkesler Aras\u0131ndaki \u00c7at\u0131\u015fmalar"},"content":{"rendered":"\n

Yazan: \u0130SKENDER LAT\u0130F\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1869-1870 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Gra\u010danica, Janjev\u00eb ve Gjilan’a<\/strong> bir yolculuk yapan <\/strong>Martin Gjurgjevic (1845-1913) \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cS\u0131kl\u0131kla Arnavut ve \u00c7erkes k\u00f6yleri aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ve kavgalar olur\u2026 O zaman kaymakama \u00e7ok i\u015f \u00e7\u0131kar. Bazen \u00dcsk\u00fcp’ten vali de Arnavut ve \u00c7erkes k\u00f6ylerini uzla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla gelir. T\u00fcm bu \u00e7at\u0131\u015fmalar ve kavgalar cezas\u0131z kal\u0131r. Arnavutlar h\u00fck\u00fcmetin uygulad\u0131\u011f\u0131 cezalardan memnun kalmazlar, bu y\u00fczden kendi mahkemeleri vard\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pri\u015ftine’de bir imam bana itiraf etti ki, \u00e7ok az Arnavut do\u011fal nedenlerle \u00f6l\u00fcyor, \u00e7o\u011fu silahla vurularak \u00f6l\u00fcyor. Bu nedenle, yerel halk aras\u0131nda y\u0131llar i\u00e7inde bir\u00e7ok kan davas\u0131 birikmi\u015f durumda. Bu imam bana neredeyse herg\u00fcn \u00e7evredeki k\u00f6ylerden birine gidip onlar\u0131 defne haz\u0131rlamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etti. \u00d6l\u00fcler… Bana bu i\u015fin ne kadar i\u011fren\u00e7 oldu\u011funu anlatt\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc cesetler \u00e7ok k\u00f6t\u00fc kokuyormu\u015f, \u00e7o\u011fu durumda \u00f6l\u00fclerin bedenleri kur\u015funlarla par\u00e7alanm\u0131\u015f oluyormu\u015f.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bir g\u00fcn avlanmaya gitti\u011fimizde, Kosova Ovas\u0131’n\u0131n di\u011fer taraf\u0131nda, Gjakova’ya do\u011fru k\u0131y\u0131da, yolun sa\u011f taraf\u0131nda dokuz Arnavut mezar\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u0130nsanlara bu mezarlar\u0131n kime ait oldu\u011funu sordu\u011fumuzda, on g\u00fcn \u00f6nce iki d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn damatlar\u0131n\u0131n tam o yerde bulu\u015ftu\u011funu \u00f6\u011frendik. B\u00f6ylece, damatlar aras\u0131nda kimin \u00f6nce ge\u00e7ece\u011fi ve kimin yol verece\u011fi konusunda bir tart\u0131\u015fma \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve b\u00fcy\u00fck bir kavgaya tutu\u015fmu\u015flar, silahlar kullan\u0131lm\u0131\u015f. Nihayetinde gelin ve g\u00f6r\u00fcmceleri kenara \u00e7ekilmi\u015f ancak dokuz ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Arnavutlar kendilerine Arnavut derler. T\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman ve Katolik Arnavutlar  Arnavut\u00e7a konu\u015furken, \u015fehirlerde T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furlar. Kosova Vilayeti’nde bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6y\u00fc var, ancak onlar gizli Katolik k\u00f6yleridir. K\u00f6yl\u00fcler gizlice istavroz \u00e7\u0131kar\u0131r, kutsal su ve tuz al\u0131rlar. Katolik rahiplerden ve dini kutsal kitaplardan da bilgi edinirler. Bu gizli Katolikler k\u0131zlar\u0131n\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara veriyorlar ama \u00e7ocuklara M\u00fcsl\u00fcman isimleri vermiyorlar; Katolik rahipler ise onlar\u0131 Katolik dininin ayinleriyle defnediyor.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pri\u015ftine’de Katolik kilisesinin bulunmamas\u0131 ve Gracanica’n\u0131n Latin temellerinin ke\u015ffi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Martin Djurdjevi\u0107, Arnavutlar\u0131n kendi alfabelerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Latin harfleriyle yazd\u0131klar\u0131n\u0131 ve ayr\u0131ca rahipler taraf\u0131ndan derlenmi\u015f bir dilbilgisine sahip olduklar\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. Ona g\u00f6re, din adamlar\u0131 piskoposluklarda bilim \u00f6\u011frenirken, Roma’daki “De propaganda fide” kolejinde teoloji e\u011fitimlerini tamamlarlar.<\/p>\n\n\n\n

\u201cPri\u015ftine’de Katolik kilisesi veya papaz\u0131 yoktur. Bu nedenle, her iki haftada bir veya baz\u0131 bayramlarda, Pri\u015ftine’den \u00fc\u00e7 saat uzakl\u0131ktaki Janjev\u00eb kasabas\u0131na gider ve orada ayine kat\u0131l\u0131rd\u0131m. Janjev\u00eb’den bahsetmi\u015fken, yolun yar\u0131s\u0131nda, g\u00fczel bir kilise ve manast\u0131r\u0131 olan, elveri\u015fli bir konumda bulunan Ortodoks Hristiyan yerle\u015fimi Gra\u00e7anica var. Avlan\u0131rken burada birka\u00e7 gece ge\u00e7irdim. Ke\u015fi\u015fler beni a\u011f\u0131rlad\u0131lar ve iyi davrand\u0131lar. Kilise 700 y\u0131l \u00f6nce Gotik tarzda in\u015fa edilmi\u015f. \u0130\u00e7 duvarlar\u0131 azizlerin resimleriyle (ikonlar\u0131yla) dolu. Bir metre y\u00fcksekli\u011findeki duvarlar, daha \u00f6nce burada hayvan beslendi\u011fi i\u00e7in hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f. Kilisenin temelleri Roma mezar ta\u015flar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u015fimdi bu an\u0131tlar\u0131n par\u00e7alar\u0131 orada, burada g\u00f6r\u00fclebiliyor ve \u00fczerlerine Latince yaz\u0131lm\u0131\u015f isimler ve y\u0131llar okunabiliyor.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Gra\u00e7anica’n\u0131n ye\u015fil vadisinin kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ve t\u00fckenmez bir nehir ak\u0131yor ve bu nehirde bir\u00e7ok de\u011firmen var… Janjev\u00eb de g\u00fczel bir kasaba say\u0131l\u0131r.\u201d 250 Katolik ve 30 M\u00fcsl\u00fcman evi var. Janjeva’da \u00fc\u00e7 \u00e7anl\u0131 yeni bir Katolik kilisesi ve bir cami bulunuyor. Burada papaz, hoxha, pa\u015falar, kad\u0131lar, \u015fefler ve di\u011fer herkes var. Janjeva’y\u0131 ziyaret etti\u011fimde papaz 50 ya\u015f\u0131nda Don Toma idi. Papaz Arnavut milli k\u0131yafetleri giymi\u015fti… Dairesi do\u011fu tarz\u0131nda g\u00fczelce d\u00f6\u015fenmi\u015fti ve papaz\u0131n 45 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z karde\u015fi ona bak\u0131yordu. Bu, \u00f6rt\u00fcnmemi\u015f, yani ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc ve pe\u00e7e takmam\u0131\u015f tek kad\u0131nd\u0131. Bu vesileyle \u015funu belirtmeliyim ki, Arnavutluk ve Kosova Vilayeti’nin tamam\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman ve Hristiyan Romanlar hari\u00e7, 12 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck t\u00fcm kad\u0131nlar, M\u00fcsl\u00fcman veya Hristiyan hangi dini inanca mensup olursa olsun pe\u00e7e takar ve \u015falla iyice sar\u0131n\u0131rlar; evlerinde ise misafirlerin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kmazlar. Dolay\u0131s\u0131yla, sokakta bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131 bir Hristiyandan ay\u0131rt etmek, sadece \u00fczerindeki d\u00fc\u011fmeden ibarettir. M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc k\u0131rm\u0131z\u0131, Hristiyan kad\u0131nlar\u0131n ise siyah bir d\u00fc\u011fmesi vard\u0131r. Siyah d\u00fc\u011fmesi olan kad\u0131na sokakta rahatl\u0131kla “\u0130sa Mesih’e hamdolsun” denebilir.  <\/em><\/p>\n\n\n\n

Bir gece, Pri\u015ftineli bir t\u00fcccar olan arkada\u015f\u0131m Jovan beni ak\u015fam yeme\u011fine davet etti. Onunla birlikteyken, Jovan nazik\u00e7e bana pe\u00e7esiz ve kad\u0131n k\u0131yafeti giymemi\u015f g\u00fczel bir gen\u00e7 kad\u0131n\u0131 tan\u0131tt\u0131 ve yan\u0131ma oturmas\u0131n\u0131 s\u00f6yledi! ‘B\u00f6yle bir \u015feyi daha \u00f6nce hi\u00e7 yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilmelisin ve \u015fimdi bunu sana olan sayg\u0131mdan yap\u0131yorum’ dedi Jovan. Kad\u0131n elimi \u00f6pt\u00fc, ben de gen\u00e7 ve sadece 22 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Elimi geri \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama ba\u015faramad\u0131m. Mavi g\u00f6zl\u00fc, uzun beyaz y\u00fczl\u00fc, a\u011fz\u0131 her zaman g\u00fcl\u00fcmsemeye haz\u0131r, etekleri dizlerine kadar uzanan gen\u00e7 ve g\u00fczel bir kad\u0131nd\u0131. \u015eehirlerde bu kad\u0131ndan ba\u015fka hi\u00e7bir kad\u0131n g\u00f6rmemi\u015ftim. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, k\u00f6ylerde, ister M\u00fcsl\u00fcman ister Hristiyan olsun, k\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlar hi\u00e7 \u00f6rt\u00fcnm\u00fcyordu.”<\/em> diye yazd\u0131 \u0110ur\u0111evi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kosova’daki Katoliklerin durumu ve Gjilan’daki Karadak’a yap\u0131lan hac ziyareti<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Djurdjevic’in Janjeva hakk\u0131ndaki a\u00e7\u0131klamas\u0131 bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. Ona g\u00f6re, oradaki papaz ayini Latince yaparken, \u0130ncil ve vaaz Arnavut\u00e7a idi. “Yerel halk bana Janjevo’nun bir zamanlar 80.000 n\u00fcfusa sahip oldu\u011funu ve Makedonya Kral\u0131 Philip zaman\u0131ndan beri var oldu\u011funu s\u00f6yledi. Arkeolojik bulgular da bu anlat\u0131mlar\u0131 do\u011fruluyor. Burada bir\u00e7ok duvar kal\u0131nt\u0131s\u0131, \u00e7e\u015fitli s\u00fctunlar g\u00f6rebilirsiniz, eski kal\u0131nt\u0131lar ise Janjevo’nun her yerinde mevcut. Her Janjevo evinde bir\u00e7ok eski sikke vard\u0131. Janjevo’dan \u00e7ok uzak olmayan bir yerde, hala Makedonya olarak adland\u0131r\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kasaban\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunuyordu. Janjevo sakinlerinin tamam\u0131 zanaatk\u00e2rd\u0131r, \u00e7o\u011funlukla kad\u0131n tak\u0131lar\u0131 yapan kuyumcular, kahve de\u011firmenleri ve pipolar yapan ustalard\u0131r. Alt\u0131 ayl\u0131k k\u0131\u015f boyunca evlerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, alt\u0131 ayl\u0131k yaz boyunca Bulgaristan, Makedonya, Bosna, S\u0131rbistan, Romanya vb. \u00fclkelerdeki fuarlarda \u00fcr\u00fcnlerini satmaya giderler. Janjevo sakinleri ayr\u0131ca tar\u0131mla da u\u011fra\u015f\u0131r, Pri\u015ftine sakinleri gibi \u015farap \u00fcretirler, ancak kalitesi pek iyi de\u011fildir. Neyse, bunu Drin taraf\u0131ndaki bir yaz olarak alg\u0131lamayal\u0131m. Janjevo’dan on saat uzakl\u0131kta, Gjilan’\u0131n arkas\u0131nda, Vranje ve \u00dcsk\u00fcp y\u00f6n\u00fcnde yedi k\u00f6y daha var.” Katoliklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6lgeye Karadak denir. 15 A\u011fustos’ta, Kutsal Bakire Meryem G\u00fcn\u00fc’nde, Shkodra, Selanik, Manastir, Prizren ve Novi Pazar’dan inananlar hac i\u00e7in buraya gelirler. Erkekler ve kad\u0131nlar gelir ve y\u0131llar i\u00e7inde burada 10.000’e kadar insan topland\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftur. 1870 y\u0131l\u0131nda Don Toma beni hac\u0131lara kat\u0131lmaya davet etti. Daveti kabul ettim. B\u00f6ylece oraya do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131k ve yakla\u015f\u0131k 500 ki\u015fiydik, baz\u0131lar\u0131 yaya, baz\u0131lar\u0131 at s\u0131rt\u0131nda. Yolculuk sorunsuzdu \u00e7\u00fcnk\u00fc bol miktarda yiyecek ve i\u00e7ecek vard\u0131, ancak \u00e7ok say\u0131da \u00e7ocuk, kad\u0131n ve yaya nedeniyle dikkatli olmam\u0131z gerekiyordu. Gjilan ovas\u0131na gece \u00e7\u00f6kt\u00fc ve orada uyuduk. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, ne g\u00fcr\u00fclt\u00fc ne de ba\u011f\u0131r\u0131\u015f vard\u0131. Herkes sessizce Tanr\u0131’ya dua etti. Ertesi ak\u015fam Karadak’taki konukevlerinden birine vard\u0131lar. Ben de papaz Don Pedro’nun konu\u011fuydum. Ba\u015fpiskopos Prizren de orada on iki Arnavut rahiple birlikteydi ve aralar\u0131nda \u0130talya’dan bir Calabria Fransisken rahibi de vard\u0131. Ba\u015fpiskopos ve rahiplerin Avusturyal\u0131 memur veya devlet memuru \u015fapkalar\u0131 takt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Onlara bunlar\u0131n ne oldu\u011funu sordum ve t\u00fcm Katoliklerin Avusturya’n\u0131n himayesi alt\u0131nda oldu\u011funu, bu y\u00fczden Avusturya \u015fapkas\u0131 takmalar\u0131na izin verildi\u011fini s\u00f6ylediler.<\/p>\n\n\n\n

Daha \u00f6nce Arnavutluk’taki rahipler Fransiskenlerdi, ancak \u015fimdi Avusturya’n\u0131n da deste\u011fiyle Zagreb’den Cizvitler ve rahibeler geldi. Avusturya, \u015ekod\u00ebr’de \u00fc\u00e7 okul, bir seminer, bir yetimhane ve bir doktorun bulundu\u011fu bir hastaneyi destekliyor. Daha sonra, Durr\u00ebs’te bir erkek ve bir k\u0131z okulu, Tiran’da bir erkek okulu, Peja’da bir k\u0131z okulu, Gjakova’da bir erkek okulu, Shiroka’da bir erkek okulu, Zadrime’de bir erkek okulu, Hoti b\u00f6lgesinde ve Kallmet’te okullar finanse etti. Okullara ek olarak, Avusturya, Cislatania’daki \u00fcniversite veya di\u011fer okullara giden \u00f6\u011frencilere de yard\u0131mc\u0131 oluyor. Avusturya ayr\u0131ca Manastir \u015fehrindeki Frans\u0131z Lazarist misyonerlerini de finanse ediyor. Do\u011fu Hristiyanlar\u0131n\u0131n da rahipler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen okullar\u0131 var, imamlar ise mejtepe’de Kur’an vaaz ediyor. Sonu\u00e7 olarak, \u0130talyan devletinin Arnavutluk k\u0131y\u0131s\u0131nda sadece iki okulu finanse etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. <\/p>\n\n\n\n

O g\u00fcn, her \u015feyin do\u011fruland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fc. Ertesi g\u00fcn, sabah\u0131n erken saatlerinde kilisede ve d\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok inanan dua etti, ayn\u0131 zamanda rahibe g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 itiraf ettiler. Orada, rahibin \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f 20 \u00fcniformal\u0131 T\u00fcrk askerini g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. T\u00fcrk ordusunda Hristiyan asker olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordum, bu y\u00fczden bunun ne anlama geldi\u011fini merakla sordum. Bu y\u00fczden T\u00fcrklerin neden sadece Karadak b\u00f6lgesinden Hristiyan askerleri kabul etti\u011fini a\u00e7\u0131klamak zorunday\u0131m… K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131’ndan sonra sultan, herkesin inanc\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmesine izin veren bir ferman (Tanzimat) yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131nda, Karadak sakinleri kendilerini Katolik ilan ettiler. T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti temsilcileri, Tanzimat’\u0131n herkesin inanc\u0131n\u0131 ifade etmesine izin verdi\u011fini, ancak bir dinden di\u011ferine ge\u00e7i\u015fe izin vermedi\u011fini sakinlere bo\u015funa a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Karadak halk\u0131 \u0130slam’a d\u00f6nmek istemedi\u011fi i\u00e7in, h\u00fck\u00fcmet, orada Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 unutmas\u0131nlar diye en etkili 80 aileyi Asya’ya s\u00fcrg\u00fcn etti. Ama her \u015fey bo\u015funa \u00e7\u0131kt\u0131. Sonunda, bu ailelerin iki y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcn\u00fcnden sonra, \u0130stanbul diplomasisi bu konuya m\u00fcdahale etti ve bu nedenle ailelerin Karadak’a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne izin verildi. Ancak yerine getirmeleri gereken baz\u0131 \u015fartlar vard\u0131; birincisi, Hristiyan inanc\u0131n\u0131 koruyabilirlerdi, ancak tek \u015fart n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman olarak kaydedilmeleriydi ve ikincisi, bu b\u00f6lgenin gen\u00e7 erkeklerinin T\u00fcrk ordusunda hizmet etmeleri gerekiyordu. \u0130\u015fte bu y\u00fczden bu askerler uzak diyarlardan hac i\u00e7in gelmi\u015flerdi. O g\u00fcn, yeni in\u015fa edilen kilisede 15 ayin d\u00fczenlendi ve uzaktan ahenkli bir \u015fekilde \u00e7alan \u00fc\u00e7 \u00e7an bu bayram\u0131 duyurdu. \u00d6\u011fleden sonra saat 1’de papal\u0131k ayini ve onay t\u00f6reni sona erdi\u011finde, ba\u015fpiskopos en yetkili 50 konu\u011fuyla \u00f6\u011fle yeme\u011fine oturdu, di\u011fer yakla\u015f\u0131k 8.000 konuk ise kilisenin alt\u0131ndan beyaz \u00e7ak\u0131llar\u0131n \u00fczerinden h\u0131zla ve biraz sa\u011f\u0131r edici bir g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle akan temiz nehrin iki k\u0131y\u0131s\u0131nda yerlerini ald\u0131. Osmanl\u0131 \u0130rtibat B\u00fcrosu’nda g\u00f6revli olan ve 1869-1870 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Pri\u015ftine’de de ayn\u0131 g\u00f6revi y\u00fcr\u00fcten H\u0131rvat \u0110ur\u0111evi\u0107, “S\u00fcrekli \u015fark\u0131 s\u00f6ylemenin yan\u0131 s\u0131ra, t\u00fcfeklerden 1000’den fazla mermi ate\u015flendi” diye yazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

——————–<\/p>\n\n\n\n

Al\u0131nt\u0131: https:\/\/www.koha.net\/shtojca-kulture\/shqiptaret-e-cerkezet-dhe-lufta-e-krushqve-shqiptare<\/a>,\u00a0 12 Ocak 2025<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131n\u0131n sonunda \u201cCulture Supplement’in bir sonraki say\u0131s\u0131nda devam edecek.\u201d<\/em> notu var fakat devam\u0131 yay\u0131nlanmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazan: \u0130SKENDER LAT\u0130F\u0130 1869-1870 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Gra\u010danica, Janjev\u00eb ve Gjilan’a bir yolculuk yapan Martin Gjurgjevic (1845-1913) \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u201cS\u0131kl\u0131kla Arnavut…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arstrma"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/847\/revisions\/852"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}