{"id":772,"date":"2025-11-02T12:21:00","date_gmt":"2025-11-02T12:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/certav.org\/?p=772"},"modified":"2026-09-30T12:23:21","modified_gmt":"2026-09-30T12:23:21","slug":"2-kasim-1943-karacay-surgunu-nasil-gerceklesti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/certav.org\/?p=772","title":{"rendered":"2 Kas\u0131m 1943 \u2013 Kara\u00e7ay S\u00fcrg\u00fcn\u00fc Nas\u0131l Ger\u00e7ekle\u015fti?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Kara\u00e7ayl\u0131 Yazar Seyit Laypan\u2019\u0131n G\u00fcrge K\u00fcn (Sal\u0131 G\u00fcn\u00fc) Adl\u0131 Hat\u0131rat\u0131ndan B\u00f6l\u00fcmler<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>Prof. Dr. Ufuk TAVKUL<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u0131z\u0131yla devam etti\u011fi 1943-1944 y\u0131llar\u0131nda, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin kendi vatanda\u015flar\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrg\u00fcn ve soyk\u0131r\u0131m hareketi bug\u00fcn pek \u00e7ok y\u00f6nleriyle bilinmektedir. 2 Kas\u0131m 1943 tarihinde Kafkasya\u2019dan Kara\u00e7ayl\u0131lar\u0131n s\u00fcr\u00fclmeleriyle ba\u015flayan bu felaketler zinciri, 1944 y\u0131l\u0131 \u015eubat ve Mart aylar\u0131nda \u00e7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar\u0131n ve Malkarl\u0131lar\u0131n Kafkasya\u2019dan tehciriyle devam etmi\u015f, May\u0131s ay\u0131nda K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n ata yurtlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fclmeleriyle en korkun\u00e7 boyutlar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Perdeyi ise 1944 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda G\u00fcrcistan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015famakta olan Ah\u0131skal\u0131lar\u0131n s\u00fcrg\u00fcn\u00fc kapatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ata yurtlar\u0131ndan Orta Asya ve Sibirya\u2019ya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olan bu halklar\u0131n tehcir g\u00fcnlerine ait pek \u00e7ok hat\u0131rat, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan beliren \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve halen de yay\u0131mlanmaya devam etmektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kara\u00e7ayl\u0131 yazar ve gazeteci Seyit Laypan\u2019\u0131n 1991 y\u0131l\u0131nda Kara\u00e7ay-\u00e7erkes Cumhuriyeti\u2019nin ba\u015fkenti \u00e7erkessk \u015fehrinde yay\u0131mlanan G\u00fcrge K\u00fcn (Sal\u0131 G\u00fcn\u00fc) adl\u0131 roman\u0131, yazar\u0131n on sekiz ya\u015f\u0131nda \u00fc\u00e7k\u00f6ken vadisindeki k\u00f6y\u00fcnden ailesi ve b\u00fct\u00fcn k\u00f6y halk\u0131 ile birlikte s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderili\u015finin ve s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 on d\u00f6rt y\u0131l\u0131n hik\u00e2yesidir. Seyit Laypan\u2019\u0131n bu eserinde s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine dair \u00f6nemli bilgiler ve pek \u00e7ok kaynakta bulunmayan ayr\u0131nt\u0131lar yer almaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da yazar\u0131n, Kara\u00e7ayl\u0131lar\u0131n s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi\u011fi 2 Kas\u0131m 1943 Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla G\u00fcrge K\u00fcn (Sal\u0131 G\u00fcn\u00fc) ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi eserinden b\u00f6l\u00fcmler yer almakta ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn karanl\u0131kta kalan y\u00f6nlerine \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Seyit Laypan\u2019\u0131n G\u00fcrge K\u00fcn Adl\u0131 Hat\u0131rat Roman\u0131ndan B\u00f6l\u00fcmler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c 1943 y\u0131l\u0131 Ekim ay\u0131n\u0131n ikisinde asker\u00ee birlikler k\u00f6y\u00fcm\u00fcze gelip, devlete ait b\u00fct\u00fcn resm\u00ee binalar\u0131 bo\u015faltt\u0131r\u0131p, k\u00f6y icra heyeti binas\u0131na, k\u00f6y okuluna ve kolhoz idare binalar\u0131na yerle\u015ftiler. Bu binalara s\u0131\u011fmayan askerler ise, \u0131rma\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 taraf\u0131ndaki d\u00fczl\u00fc\u011fe \u00e7ad\u0131rlar\u0131n\u0131 kurdular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en zor g\u00fcnleri geride kalm\u0131\u015f, Stalingrad ve Kursk muharebeleri biteli birka\u00e7 ay olmu\u015ftu. K\u0131z\u0131l Ordu d\u00fc\u015fman askerlerini geriye p\u00fcsk\u00fcrtm\u00fc\u015f, yolda imha ederek kimi yerlerde bin kilometre kadar ilerlemi\u015fti. Art\u0131k Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne zafer kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya il\u00e2n olunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1942 y\u0131l\u0131nda Alman i\u015fgalciler k\u00f6y\u00fc zaptettiklerinde k\u00f6y\u00fcn okulu kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fgalcilerin topraklar\u0131m\u0131zdan kovulduklar\u0131 1943 y\u0131l\u0131n\u0131n sonbahar\u0131nda ise, pek \u00f6\u011fretmen kalmam\u0131\u015f olsa da, k\u00f6y\u00fcm\u00fczdeki iki okulda da dersler yeniden ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun askerleri k\u00f6y\u00fcm\u00fcze gelince, okullar\u0131n tekrar kapanmas\u0131 gerekti. Okullar\u0131n \u00f6\u011frencileri derslerden kurtulup, hayvan s\u00fcr\u00fclerini k\u00f6y\u00fcn \u00e7evresindeki otlaklarda ak\u015fama kadar otlatarak vakit ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00f6y\u00fcm\u00fcze yerle\u015ftirilen askerler i\u00e7in komutanlar\u0131, \u201cStalingrad\u2019\u0131 kurtaran askerler bunlar. Bir ay burada dinlenip yeniden cepheye gidecekler.\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klama yaparak, tedirgin olan k\u00f6y halk\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Komutan ayr\u0131ca, askerlerin burada yaln\u0131zca dinlenmekle kalmay\u0131p, k\u00f6y halk\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 olan i\u015flerde, s\u00f6zgelimi patates toplama, kuru ot y\u0131\u011fma, m\u0131s\u0131r hasad\u0131 yapma, k\u00f6pr\u00fcleri, yollar\u0131 onarma gibi i\u015flerde de \u00e7al\u0131\u015farak k\u00f6y halk\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacaklar\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c<em>Bas\u0131l\u0131r elni kulag\u0131 sang\u0131rav<\/em>\u201d (Bask\u0131na u\u011frayacak k\u00f6y\u00fcn kula\u011f\u0131 sa\u011f\u0131rd\u0131r) atas\u00f6z\u00fcnde oldu\u011fu gibi, k\u00f6y halk\u0131 askerlerin geli\u015finden ku\u015fkuya d\u00fc\u015fse de, sava\u015f zaman\u0131 b\u00f6yle \u015feyler olur diyerek fazla \u00fczerinde durmad\u0131. Almanlarla i\u015fbirli\u011fi yapanlar ise, Sovyet askerlerinin geli\u015fini de beklemeden, i\u015fgalcilerle birlikte \u00fclkeyi terk ettiler. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 da Almanlarla birlikte ka\u00e7may\u0131p, \u0131ss\u0131z da\u011f k\u00f6\u015felerine gizlenip ortadan kayboldular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ay s\u00fcreyle dinlenmek \u00fczere diyerek k\u00f6y\u00fcm\u00fcze yerle\u015fen askerlerin baz\u0131lar\u0131 yerlerine yerle\u015ftikten sonra, halkla samimiyet kurmak ve tan\u0131\u015fmak amac\u0131yla evleri ziyaret etmeye ba\u015flad\u0131lar. Kendilerinin Sovyet ordusunun propagandac\u0131lar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen bu askerler, halka cephelerde devam eden sava\u015flar ve devletteki geli\u015fmeler hakk\u0131nda haberler verdiklerini ifade ediyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haftada iki-\u00fc\u00e7 kere evleri dola\u015fan bu askerler yeni yeni haberler getiriyorlar, bu arada evin han\u0131m\u0131n\u0131n misafirler i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yemekleri de itirazlar\u0131 olmadan silip s\u00fcp\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Bu arada sohbet etmek bahanesiyle, evde kimlerin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, nerede \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, bug\u00fcn nerede olduklar\u0131n\u0131, yar\u0131n nereye gideceklerini sorup, herkesle tan\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Evleri dola\u015fan bu askerler her zaman asker\u00ee giyimleriyle gelmiyorlard\u0131. Bir geldiklerinde asker pantolonlar\u0131n\u0131n \u00fczerine sivil bir g\u00f6mlek giyiyorlar, bazen de sivil bir pantolonun \u00fczerine asker g\u00f6mle\u011fi giyiyorlard\u0131. Fakat her defas\u0131nda ayaklar\u0131nda p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l parlayan \u00e7izmeleri oluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bizim evimize de k\u0131rk ya\u015flar\u0131nda bir Rus askeri geliyordu. Kendi ad\u0131 m\u0131 yoksa takma ad\u0131 m\u0131yd\u0131 bilmiyorum, ad\u0131 Pavel idi. Her geli\u015finde annem ona sofra haz\u0131rl\u0131yor, yemek ikram ediyordu. Pavel yeme\u011fini yava\u015f\u00e7a, terbiyeli bir bi\u00e7imde yiyor, mendiliyle a\u011fz\u0131n\u0131, ellerini silip te\u015fekk\u00fcr ediyor, sonra da bize yeni geli\u015fmeler hakk\u0131nda bilgi veriyordu. Annem Rus\u00e7a anlam\u0131yordu. Babam ve k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flerim ise da\u011fdaki a\u011f\u0131l\u0131m\u0131zda idiler. Bu y\u00fczden evde Pavelle sohbet edebilecek tek ki\u015fi bendim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir keresinde babam a\u011f\u0131ldan eve d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, yar\u0131 asker\u00ee yar\u0131 sivil giyimler giyerek evleri dola\u015fan bu askerlerin sa\u00e7lar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131 taray\u0131p, \u00e7izmelerini parlatt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp, \u201cBunlar kendilerini s\u0131radan asker gibi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ama bence bunlar \u00fcst r\u00fctbeli subaylar.\u201d-dedi. Babam\u0131n neden bunlar\u0131 s\u00f6yledi\u011fi o s\u0131ralar pek dikkatimizi \u00e7ekmedi. Ama s\u00fcrg\u00fcn g\u00fcn\u00fc, \u00f6nceden tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cpropagandac\u0131 askerlerin\u201d hepsinin p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l subay k\u0131yafetleri i\u00e7inde emirler verip, askerleri \u00fczerimize ko\u015fturduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde babam\u0131n \u00f6nsezilerine hayret ettim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00f6y\u00fcm\u00fcze yerle\u015ftirilen askerlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu esmer, \u00e7ekik g\u00f6zl\u00fc adamlard\u0131. Orta Asya\u2019daki cumhuriyetlerden olduklar\u0131 s\u00f6yleniyordu. Ama onlardan hi\u00e7 biri evleri dola\u015f\u0131p bilgi verenlerden de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00f6ylere yerle\u015fen askerler halk\u0131n g\u00fcnl\u00fck i\u015flerine kar\u0131\u015fmad\u0131lar, engel olmad\u0131lar. K\u0131\u015f yakla\u015f\u0131yordu, herkes evinde-avlusunda i\u015fleriyle u\u011fra\u015f\u0131p k\u0131\u015fa haz\u0131rlan\u0131yordu. Yeti\u015fen patates ve m\u0131s\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 topluyorduk, hayvan bar\u0131naklar\u0131n\u0131n, ah\u0131rlar\u0131n y\u0131k\u0131lan yerlerini onar\u0131yorduk, ormandan odun ta\u015f\u0131yorduk. K\u00f6ydeki okullar kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00e7ocuklar k\u00f6y\u00fcn etraf\u0131ndaki yama\u00e7larda, tepelerde hayvan g\u00fctme f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulmu\u015flard\u0131. Her sabah, koyun, s\u0131\u011f\u0131r s\u00fcr\u00fclerini \u00f6nlerine kat\u0131p k\u00f6y\u00fcn d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yorlar, hem \u00e7ocuk oyunlar\u0131 oynuyorlar hem de hayvanlar\u0131 g\u00fcd\u00fcp d\u00f6n\u00fcyorlard\u0131. \u00e7ocuklar\u0131n baz\u0131lar\u0131 ise b\u00fcy\u00fcklerinin veya dedelerinin yanlar\u0131na, k\u00f6yden uzaktaki kolhoz \u00e7iftliklerine \u00e7al\u0131\u015fmaya gitmi\u015flerdi. Benim de d\u00f6rt k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim, \u00fc\u00e7k\u00f6ken vadisine a\u00e7\u0131lan Ullu \u00e7\u0131rak kanyonundaki hayvan a\u011f\u0131l\u0131nda idiler. Babam\u0131 sakatl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden askere almad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, karde\u015flerimle birlikte o kolhoz \u00e7iftli\u011fini idare ediyordu. Ben de \u00fc\u00e7 okul arkada\u015f\u0131mla birlikte kolhozun at s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00fcd\u00fcyordum. \u00fc\u00e7 odal\u0131 evimiz on bir ki\u015filik ailemize dar geldi\u011fi i\u00e7in, babam eve yeni bir oda in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Haftada bir g\u00fcn a\u011f\u0131ldaki karde\u015flerimin yan\u0131nda kal\u0131yor, onlar\u0131n yemeklerini haz\u0131rl\u0131yor, \u00e7ar\u0131klar\u0131n\u0131 yam\u0131yor, onlar\u0131n elinden gelmeyecek i\u015flerini halledip k\u00f6ye d\u00f6n\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00f6yde cepheye gitmeye elveri\u015fli b\u00fct\u00fcn erkekler sava\u015fa g\u00f6nderilmi\u015fti. 1941 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz ay\u0131ndan 1942 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz-A\u011fustos aylar\u0131na kadar k\u00f6yden sava\u015fa giden b\u00fct\u00fcn erkekler \u00f6ld\u00fcler. Cepheye g\u00f6nderilme s\u0131ras\u0131 bize -yeti\u015fmekte olan gen\u00e7 nesle- geldi. Askerlik \u015fubesinden ka\u011f\u0131tlar\u0131m\u0131z geldi ve iki-\u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde askere gidece\u011fimiz bildirildi. 1943 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan ay\u0131nda bizi asker\u00ee y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe, t\u00fcfek tutma e\u011fitimlerine ba\u015flatt\u0131lar. Atlar\u0131m\u0131z\u0131, ko\u015fum tak\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131, yam\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131-ba\u015fl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, giyimlerimizi haz\u0131rlad\u0131k. Art\u0131k sava\u015fa gitme s\u0131ras\u0131 bize geliyor diye beklerken, May\u0131s ay\u0131nda Kara\u00e7ayl\u0131lardan asker al\u0131nmas\u0131 durduruldu haberi yay\u0131ld\u0131. K\u0131sa s\u00fcre sonra da Kara\u00e7ay\u2019dan Sovyet ordusuna al\u0131nan askerlerin e\u011fitimleri durduruldu. Bunun ne anlama geldi\u011fini \u201cBal\u0131k tavaya d\u00fc\u015f\u00fcnce akl\u0131 ba\u015f\u0131na gelir\u201d atas\u00f6z\u00fcm\u00fczdeki gibi ge\u00e7 anlad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sovyet ordusuna kom\u015fu Kafkas milletlerinden h\u00e2l\u00e2 asker al\u0131nmaya devam ederken, Kara\u00e7ayl\u0131lardan ni\u00e7in asker al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak ediyorduk. Sava\u015f\u0131n en kanl\u0131 iki y\u0131l\u0131nda bizimkiler de di\u011fer halklarla birlikte sava\u015f\u0131p, d\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00f6l\u00fclerinden duvarlar olu\u015ftururken, zafer yolunun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131n geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131, kahramanl\u0131k madalyalar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131 zamanda neden bir kenara at\u0131lm\u0131\u015flard\u0131? Kom\u015fu halklar\u0131n gen\u00e7leri askere, cepheye u\u011furlan\u0131rken, bizimkilerin geri \u00e7ekilmesinin asl\u0131nda bir halk\u0131n top yek\u00fbn imhas\u0131n\u0131n \u00f6n haz\u0131rl\u0131klar\u0131 oldu\u011funu anlayamam\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekim ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda Narsana (Kislovodsk) \u015fehrinden k\u00f6y\u00fcm\u00fcze gelen bir Rus kad\u0131n, Narsana y\u00fck istasyonunda tren katarlar\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hayvan vagonlar\u0131n\u0131n pencerelerinin kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu i\u015fler bitti\u011finde Kara\u00e7ayl\u0131lar\u0131n top yek\u00fbn onlara y\u00fcklenip Sibirya\u2019ya s\u00fcr\u00fclecekleri haberlerinin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Bu acayip haberi duymakla birlikte ona inanas\u0131m gelmedi. B\u00fct\u00fcn Kara\u00e7ay halk\u0131n\u0131 hayvan vagonlar\u0131na doldurup bilinmedik yerlere s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6ndermek ne anlama geliyordu? B\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kimin akl\u0131na gelebilirdi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekim ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru kolhozun y\u00f6neticisi, g\u00fctmekte oldu\u011fum at s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc ay\u0131n sonuna kadar k\u00f6ye getirmemi istedi. Ben hen\u00fcz otlaklar\u0131n yeterli oldu\u011funu, k\u0131\u015f so\u011fuklar\u0131 d\u00fc\u015fene kadar at s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc otlatabilece\u011fimi s\u00f6ylesem de, o hayvanlara a\u015f\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bahane ederek, at s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc k\u00f6ye indirmemi bildirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu arada, asker\u00ee propagandac\u0131lar evleri ziyaret etmeye devam ediyorlard\u0131. Geleni, gideni, evden ayr\u0131lanlar\u0131 sorup, ellerindeki listelere kaydediyorlard\u0131. Daha sonra da cephelerde devam eden sava\u015ftan, d\u00fcnyadaki geli\u015fmelerden haber veriyorlard\u0131. \u0130\u00e7lerinde baz\u0131lar\u0131 da sokaklarda, bah\u00e7e kenarlar\u0131nda g\u00f6zleriyle bir \u015feyleri \u00f6l\u00e7\u00fcp, ellerindeki ka\u011f\u0131tlara \u00e7e\u015fitli planlar \u00e7iziyorlard\u0131. Irma\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131ndaki \u00e7ad\u0131rlarda kalan askerler de, her sabah e\u011fitim yap\u0131yorlar, saf tutup y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7iyorlar, mar\u015flar s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekim ay\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerinde ben at s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc otlaktan indirip, k\u00f6y\u00fcn biraz yukar\u0131s\u0131ndaki \u015eaharhan denilen k\u0131\u015fla\u011fa yayd\u0131m. Bu s\u0131rada askerlerden baz\u0131lar\u0131 yanlar\u0131na k\u0131lavuzlar alarak k\u00f6y \u00e7evresindeki da\u011flarda kurulmu\u015f olan hayvan \u00e7iftliklerine-a\u011f\u0131llara gidip, yerlerini tespit ediyorlard\u0131. Bunun sebebini de \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yorlard\u0131: Almanlar b\u00f6lgeyi i\u015fgal ettikleri g\u00fcnlerde b\u00fct\u00fcn hayvan \u00e7iftliklerine hastal\u0131k yayacak mikroplar serpmi\u015flerdi. Bu mikroplar bir y\u0131l i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck salg\u0131na yol a\u00e7acak ve o zamana kadar kimsenin g\u00f6rmedi\u011fi t\u00fcrden hastal\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131yan mikroplard\u0131. O sebeple, hayvan \u00e7iftliklerindeki b\u00fct\u00fcn hayvanlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekiyordu. Amerika\u2019dan al\u0131nan bu a\u015f\u0131 \u00e7ok gizliydi ve yaln\u0131zca K\u0131z\u0131l Ordu\u2019daki yetkili askerler kullanabiliyorlard\u0131. Bu y\u00fczden, a\u015f\u0131n\u0131n o askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Kas\u0131m ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bu yetkili askerlerin Kara\u00e7ay\u2019a gelmesi gerekiyordu. O zamana kadar da\u011flardaki b\u00fct\u00fcn hayvan \u00e7iftliklerinin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 ve hayvan s\u00fcr\u00fclerinin k\u00f6ylere indirilmesi \u015fartt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Askerler bu bahaneyle civar da\u011flarda hi\u00e7bir Kara\u00e7ayl\u0131n\u0131n kalmamas\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn hayvan s\u00fcr\u00fclerinin de k\u00f6ylere indirilmesini ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131. Bu arada b\u00fct\u00fcn hayvan \u00e7iftliklerinin yerleri harita \u00fczerine i\u015flenmi\u015fti. Ancak Ullu \u00e7\u0131rak kanyonunda karde\u015flerimin kald\u0131klar\u0131 \u00e7iftlik g\u00f6zlerinden ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekim ay\u0131n\u0131n son g\u00fcn\u00fc Pazar g\u00fcn\u00fcyd\u00fc. Da\u011fdaki a\u011f\u0131ldan k\u00f6ye gelmesi gereken on ya\u015f\u0131ndaki en k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim Ramazan\u2019\u0131 merak edip soka\u011fa aramaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. Soka\u011f\u0131n yukar\u0131 taraf\u0131na yakla\u015f\u0131rken sol aya\u011f\u0131ndan topallayarak y\u00fcr\u00fcyen bir adama rastlad\u0131m. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir atl\u0131 ile konu\u015fuyordu. Ramazan\u2019\u0131 sormak amac\u0131yla yanlar\u0131na yakla\u015ft\u0131m. Kan-ter i\u00e7inde kalm\u0131\u015f olan adam endi\u015feli g\u00f6zlerle bize bakarak: \u2013 \u201c\u0130\u015fim icab\u0131 Narsana\u2019ya (Kislovodsk\u2019a) gitmi\u015ftim. Bu gece orada arkada\u015flar\u0131m\u0131n yan\u0131nda kalaca\u011f\u0131ma, g\u00f6rd\u00fcklerimden korkup \u00e7\u0131k\u0131p geldim. \u015eehre s\u0131\u011fmayacak kadar \u00e7ok y\u00fck kamyonlar\u0131 y\u0131\u011f\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn sokaklar\u0131, caddeleri kaplad\u0131lar. Amerikan kamyonlar\u0131 diyorlar. Sokaklarda bir biri pe\u015fi s\u0131ra dizildiler. Neyi bekliyorlarsa da, vallahi onlar iyilik i\u00e7in gelmediler. Y\u00fcre\u011fime korku d\u00fc\u015f\u00fcp, i\u015fimi de unutup ka\u00e7\u0131p geldim.\u201d \u2013 dedi. Biz hayretler i\u00e7inde kald\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O g\u00fcn k\u00f6ydeki askerler de k\u00fc\u00e7\u00fck gruplara ayr\u0131larak, be\u015fer-alt\u0131\u015far ki\u015fi olup, ba\u015flar\u0131nda birer komutanlar\u0131 ile daha \u00f6nceden belirledikleri hedeflere, da\u011flardaki \u00e7iftliklere ve a\u011f\u0131llara hareket ettiler. Ben de arkada\u015f\u0131mla birlikte, \u015eaharhan k\u0131\u015fla\u011f\u0131nda g\u00fctmekte oldu\u011fumuz at s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn yan\u0131na gidip, ak\u015fam\u00fczeri atlar\u0131 sayd\u0131k ve hayvanlar\u0131 otla\u011fa s\u00fcr\u00fcp, atlar\u0131m\u0131zdan indik. Bir ot y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n kuytusuna sinip, gecenin karanl\u0131\u011f\u0131nda sohbet etmeye ba\u015flad\u0131k. \u015eaharhan tepesinden bakt\u0131\u011f\u0131nda, Narsana (Kislovodsk) \u015fehri, Caga, K\u0131z\u0131l Kurgan, \u00fc\u00e7k\u00f6ken, Rimgorka, Pervomayskiy, Tereze k\u00f6yleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Kapkaranl\u0131k bir geceydi. Ay yoktu. \u0130lker y\u0131ld\u0131z\u0131 iyice y\u00fckselmi\u015f, \u00e7olpan y\u0131ld\u0131z\u0131 yeni do\u011fmu\u015ftu. \u015eafa\u011f\u0131n s\u00f6kmesine az kalm\u0131\u015ft\u0131, tan yeri a\u011farmaya ba\u015fl\u0131yordu. So\u011fuktan uykum a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, uyumakta zorlan\u0131yordum. Ot y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n yan\u0131na sokulmu\u015f, k\u00f6ylere do\u011fru bakarak, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerime dalm\u0131\u015f oturuyordum. Birden bire, k\u00f6ylerin bulundu\u011fu yerlerden g\u00f6k y\u00fcz\u00fcne k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131klar sa\u00e7an roketler y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131. Hemen arkas\u0131ndan patlama sesleri geldi. Roketler g\u00f6k y\u00fcz\u00fcnde patlay\u0131p \u0131\u015f\u0131klar sa\u00e7arak yere d\u00fc\u015ft\u00fcler. O zamanlar saat bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, kolumuzda saatimiz yoktu. Sonradan d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde, roketlerin sabah saat alt\u0131da at\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yorum. O s\u0131rada Narsana (Kislovodsk) \u015fehrinden farlar\u0131 yanan kamyonlar\u0131n, grayder yolunu takip ederek vadinin yukar\u0131s\u0131na do\u011fru dizilip geldiklerini g\u00f6rd\u00fcm. Yan\u0131mdaki arkada\u015f\u0131m da roketlerin patlama seslerine uyanm\u0131\u015f bak\u0131n\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Narsana (Kislovodsk) \u015fehrinden \u00e7\u0131kan kamyonlar\u0131n dizilip geldiklerini ve k\u00f6ylere da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyorduk. Bir k\u0131sm\u0131 Tereze k\u00f6y\u00fcnden K\u0131z\u0131l-Pokun ve Lov Kabak k\u00f6yleri istikametine do\u011fru y\u00f6neldiler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eafak s\u00f6kt\u00fc. At s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc toplay\u0131p sayd\u0131k. Be\u015f at\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u0130n\u015fallah kurtlar par\u00e7alamam\u0131\u015ft\u0131r diyerek atlar\u0131m\u0131za binip aramaya \u00e7\u0131kt\u0131k. G\u00fcne\u015f do\u011farken be\u015fini de vadinin i\u00e7inde bulup, al\u0131p geldim. Tepeden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, her sabah k\u00f6ylerden otlaklara \u00e7\u0131kan hayvan s\u00fcr\u00fclerinin \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettik. K\u00f6ylerden d\u0131\u015far\u0131ya atl\u0131, arabal\u0131, yaya hi\u00e7 kimsenin \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 da dikkatimizi \u00e7ekti. K\u00f6ylerde ise bir tela\u015f ve karga\u015fan\u0131n oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu durum bizi endi\u015felendirdi. Tam o s\u0131rada arkada\u015f\u0131m kam\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ucuyla kolhozun patates tarlas\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Ger\u00e7ekten de orada bir adam, ba\u015f\u0131ndan kalpa\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, t\u0131ra\u015flanm\u0131\u015f ba\u015f\u0131 g\u00fcne\u015fte parlayarak patates topluyordu. Onu \u00f6yle g\u00f6r\u00fcnce rahatlad\u0131k, atlar\u0131m\u0131zdan inip \u0131s\u0131tan g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda oturduk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkasevi.com\/uploads\/Karacay-Surgunu-1944\/srgn.jpg\" alt=\"\" width=\"300\">Kamyonlar\u0131n k\u00f6yde tozu dumana katarak dola\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyordum. K\u00f6ylerden d\u0131\u015far\u0131 ise ne bir insan\u0131n, ne de bir hayvan\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. At\u0131ma k\u00f6stek takmaya haz\u0131rlan\u0131rken, y\u00fcre\u011fimi bir s\u0131k\u0131nt\u0131 kaplad\u0131. Arkada\u015f\u0131ma k\u00f6ye gidip ne olup bitti\u011fini \u00f6\u011frenelim dedim. O da benin bunu s\u00f6ylememi bekliyormu\u015f\u00e7as\u0131na, hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemeden at\u0131n\u0131n kay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. \u0130kimizde atlar\u0131m\u0131za atlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru u\u00e7up gittik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00f6ylerin d\u0131\u015f\u0131nda, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 yerlerde bizden ba\u015fka hareket halinde hi\u00e7bir canl\u0131 yoktu. K\u00f6y\u00fcn yukar\u0131 taraf\u0131ndan atlar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00f6rt nala kald\u0131rm\u0131\u015f, r\u00fczg\u00e2r kulaklar\u0131m\u0131zda u\u011fuldayarak gelirken, makineli t\u00fcfekli d\u00f6rt asker, hendekte sakland\u0131klar\u0131 yerden \u00f6n\u00fcm\u00fcze f\u0131rlay\u0131p \u201cDurun\u201d diye emrettiler. Durduk. Soluk solu\u011fa geldiler, hi\u00e7bir \u015fey sormadan, dizginlerden tutup \u201c\u0130nin\u201d diye emir verdiler. \u0130ndik. Atlar\u0131 elimizden ald\u0131lar ve nereden geldi\u011fimizi sordular. At \u00e7oban\u0131 oldu\u011fumuzu ve atlar\u0131 otlatmaktan geldi\u011fimizi s\u00f6yledik. Ellerimizi havaya kald\u0131rt\u0131p, \u00fczerimizi arad\u0131lar. Ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u0131\u00e7aklara el koydular. Komutanlar\u0131 \u201cD\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6n\u00fcm\u00fcze\u201d dedi. \u0130kisi atlar\u0131 \u00e7ekip pe\u015fimizden gelirken, di\u011fer ikisi orada kald\u0131lar. Ben, ne oldu\u011funu sorsam da, o \u201cY\u00fcr\u00fc, daha sonra \u00f6\u011frenirsin\u201d diyerek sesini y\u00fckseltti. K\u00f6ylerden d\u0131\u015far\u0131 ni\u00e7in hi\u00e7 kimsenin \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6ylece anlad\u0131k. \u0130kimizi de k\u00f6y mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131na kadar g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. \u2013Birbirinizden on be\u015f ad\u0131m ayr\u0131l\u0131p duvar\u0131n yan\u0131nda dikilin.- dediler. Daha sonra bir subay gelip evlerimizin yerini sordu, g\u00f6sterdik. Bana soran subay benim at\u0131ma bindi, bir di\u011feri de arkada\u015f\u0131m\u0131n at\u0131na yerle\u015fti. \u0130kisi de evlerimize do\u011fru gittiler. Biraz sonra d\u00f6n\u00fcp geldiler. Benim at\u0131mdaki, \u201cD\u00fc\u015f \u00f6n\u00fcme\u201d diye ba\u015f\u0131yla g\u00f6sterdi ve pe\u015fimden gelmeye ba\u015flad\u0131. Arkada\u015f\u0131m da di\u011fer subayla birlikte kendi evine do\u011fru y\u00f6neldi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O at \u00fczerinde, ben yaya, sokaktan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru inmeye ba\u015flad\u0131k. Evlerin avlular\u0131na bir g\u00f6z att\u0131m. Herkes e\u015fyalar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p, onlar\u0131 denk haline getirip ba\u011flamakla me\u015fgul. Konu\u015fan hi\u00e7 kimse yok. Herkesi b\u00fcy\u00fck bir keder ve h\u00fcz\u00fcn kaplam\u0131\u015f. Gidecekleri yeri bilmeden bir tela\u015f i\u00e7indeler. Her ev, her aile kendi tela\u015f\u0131 i\u00e7inde. Her avluda sil\u00e2hl\u0131 bir asker dikilmi\u015f, g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rmadan insanlar\u0131n toplanmalar\u0131n\u0131 izliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00f6ylece, siyah at\u0131ma binmi\u015f tabancal\u0131 Rus subay\u0131, beni \u00f6n\u00fcnde s\u00fcrerek evimizin avlusuna getirdi. Avluda, omuzlar\u0131nda r\u00fctbeleri \u0131\u015f\u0131ldayan \u00fcniformas\u0131, y\u0131ld\u0131zl\u0131 \u015fapkas\u0131 ve parlayan subay \u00e7izmeleri ile Pavel kar\u015f\u0131lad\u0131. Onu o k\u0131yafet i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnce birden tan\u0131yamay\u0131p teredd\u00fct ettim. Hayretle y\u00fcz\u00fcne bakt\u0131m ve eskisi gibi g\u00fcl\u00fcmseyece\u011fini umdum. Ama o g\u00fcl\u00fcmsemedi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u011fuk bir ifadeyle Pavel bana, devlet komitesinin karar\u0131yla Kara\u00e7ayl\u0131lar\u0131n s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderileceklerini, aile fertleriyle birlikte toplanma merkezinde haz\u0131r olmam\u0131 emretti. T\u00fcfekli, esmer benizli, uzunca boylu, zay\u0131f Asyal\u0131 bir asker avlunun bir k\u00f6\u015fesinde duvar\u0131 yan\u0131nda dikilip, g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yap\u0131yordu. Evde d\u00f6rt k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk vard\u0131. En k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim hen\u00fcz be\u015fikteydi. D\u00f6rt k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim de neredeyse \u00e7\u0131plakt\u0131lar. \u00fczerlerine giyecek, sabah ayaz\u0131nda avluya donmadan \u00e7\u0131kacaklar\u0131 bir \u015feyleri yoktu. Daha ben avluya girer girmez annem, di\u011fer d\u00f6rt karde\u015fimin her \u015feyden habersiz da\u011fdaki a\u011f\u0131lda kald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Durumu Pavel\u2019e izah ettim. \u201cSiz endi\u015felenmeyin, onlar\u0131 da getirirler.\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Annem a\u011f\u0131lda kalan d\u00f6rt o\u011flunun kayg\u0131s\u0131 i\u00e7indeyken, evdeki d\u00f6rt k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fa da so\u011fuktan korunmalar\u0131 i\u00e7in diki\u015f makinesinde pantolon, g\u00f6mlek dikme tela\u015f\u0131 i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc. Rus subay\u0131 onun bu tela\u015f\u0131na bir anlam verememi\u015f gibi ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7at\u0131p, d\u00f6n\u00fcp avludan \u00e7\u0131k\u0131p gitti. Onun y\u00fcz\u00fcnde, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz duruma \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair en k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u015faret bile g\u00f6remedim. Bu s\u0131rada babam da e\u015fyalar\u0131 toplay\u0131p denk haline getirmekle me\u015fguld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kimiz birlikte e\u015fyalar\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131k. Ancak e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 koyabilecek hi\u00e7bir \u015fey bulam\u0131yorduk. Bunun \u00fczerine yataklar\u0131m\u0131z\u0131n, yast\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7lerindeki ku\u015f t\u00fcylerini at\u0131p, d\u0131\u015flar\u0131na e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 doldurmaya ba\u015flad\u0131k. K\u00f6yde herkes bizim gibi e\u015fya koymak i\u00e7in yataklar\u0131n\u0131 ve yast\u0131klar\u0131n\u0131 bo\u015falt\u0131yordu. K\u00f6y\u00fcn \u00fcst taraf\u0131 r\u00fczg\u00e2r\u0131n savurdu\u011fu ku\u015f t\u00fcyleriyle doldu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birbiri ard\u0131na dokuz \u00e7ocuk do\u011furup, onlar\u0131 b\u00fcy\u00fcten zavall\u0131 annem, k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde iki k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fa giyim dikip giydirdi. Bu s\u0131rada Pavel di\u011fer kom\u015fu avlular\u0131 kontrol edip, tekrar bizim avluya girdi\u011finde annem, \u201c\u00e7ocuklar\u0131m vadideki a\u011f\u0131lda kald\u0131lar.\u201d diye, eliyle vadiyi g\u00f6sterdi. Pavel ona ald\u0131rmadan eve girip, benim kitapl\u0131ktaki kitaplar\u0131mdan kendi i\u015fine yarayanlar\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Babam etini yan\u0131m\u0131zda g\u00f6t\u00fcrmek \u00fczere avluda bir ko\u00e7u keserken, sil\u00e2hl\u0131 bir asker k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fim Ramazan\u2019\u0131 avlumuza getirip b\u0131rakt\u0131. A\u011flamaktan g\u00f6zleri \u015fi\u015fmi\u015f, y\u00fcz\u00fc kirden tozdan tan\u0131nmaz hale gelmi\u015f Ramazan, avluda h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131klara bo\u011fuldu. Di\u011fer \u00fc\u00e7 karde\u015fim ise da\u011fdaki a\u011f\u0131lda kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz hen\u00fcz e\u015fya toplama i\u015fini bitirmemi\u015fken, Pavel \u201cTamam, haydi e\u015fyalar\u0131n\u0131z\u0131 oraya ta\u015f\u0131y\u0131n\u201d diyerek, \u00f6nceki g\u00fcn askerlerin planlar\u0131na i\u015faretledikleri yeri g\u00f6sterdi. Evimizden \u00fc\u00e7-d\u00f6rt y\u00fcz metre uzakl\u0131ktaki yere e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131k. B\u00fct\u00fcn k\u00f6y halk\u0131 da yava\u015f yava\u015f oraya topland\u0131. E\u015fyalar\u0131 ta\u015f\u0131mak i\u00e7in ne at arabas\u0131, ne \u00f6k\u00fcz arabas\u0131, ne e\u015fek hi\u00e7bir \u015fey yok. Ta\u015f\u0131yabildi\u011fimizi s\u0131rt\u0131m\u0131zda oraya ta\u015f\u0131d\u0131k. Sand\u0131\u011f\u0131 babamla ben iki ucundan tutup g\u00f6t\u00fcrd\u00fck. Annem de en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc koynuna al\u0131p, di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc de civcivler gibi pe\u015fine dizip geldi. B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fc ge\u00e7irece\u011fimizi zannetti\u011fimiz yurdumuzdan, s\u00fcng\u00fc zoruyla ayr\u0131l\u0131p, belirsiz bir yola d\u00fc\u015ft\u00fck. Koskoca bir halk, kap\u0131lar\u0131n\u0131 pencerelerini kapatacak kimse kalmadan, eski yurdundan bir g\u00fcn i\u00e7inde s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131ld\u0131. Nereye gidiyoruz? Kafkasya\u2019daki yurdumuzdan ebediyen mi ayr\u0131l\u0131yoruz? Anas\u0131n\u0131n koynundan ayr\u0131lmam\u0131\u015f \u00e7ocuk da, belini do\u011frultamayan ya\u015fl\u0131 da kime k\u00f6t\u00fcl\u00fck etti de bu g\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131? \u201cSal\u0131 g\u00fcn\u00fc yola \u00e7\u0131kma\u201d, \u201cSal\u0131 g\u00fcn\u00fc yolcu olma\u201d diye atas\u00f6zlerimiz var. Bug\u00fcn Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc, bizi Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc yurdumuzdan kopard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fct\u00fcn k\u00f6y halk\u0131, hepimiz \u00f6nceden belirlenen yerde topland\u0131k. Her aile kendi e\u015fyalar\u0131n\u0131 bir araya getirdi. Devlet komitesinin s\u00fcrg\u00fcn karar\u0131nda her aile bireyinin y\u00fcz kilogram e\u015fya g\u00f6t\u00fcrme hakk\u0131n\u0131n oldu\u011fu, ancak bir ailenin en fazla be\u015f y\u00fcz kilogram e\u015fya g\u00f6t\u00fcrebilece\u011fi belirtilmi\u015f. Ailenin mal varl\u0131\u011f\u0131 bu miktar\u0131 doldurmaya yetmedi\u011finde, kom\u015fular\u0131n\u0131n, akrabalar\u0131n\u0131n kendi e\u015fyalar\u0131ndan vererek bu miktar\u0131 doldurmalar\u0131na da izin verilmi\u015f.<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkasevi.com\/uploads\/Karacay-Surgunu-1944\/surgundebirkaracayailesi.jpg\" alt=\"\" width=\"300\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baz\u0131 subaylar di\u011ferlerinden merhametli \u00e7\u0131kt\u0131lar ve insanl\u0131k \u00f6rne\u011fi davran\u0131\u015flarda bulundular. Mesela fakir ailelerin e\u015fyalar\u0131n\u0131 yetersiz g\u00f6ren baz\u0131 subaylar, o insanlar\u0131 yanlar\u0131na birer asker vererek hen\u00fcz i\u00e7inde \u00e7ok e\u015fya olan evlere g\u00f6nderip, ihtiya\u00e7lar\u0131 kadar e\u015fya toplamalar\u0131na izin verdiler. Ancak bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n mal\u0131n\u0131 koltu\u011funun alt\u0131na al\u0131p gitme \u00e2detinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir toplumda, hi\u00e7 kimse bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n evinden e\u015fya almaya tenezz\u00fcl etmedi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alt\u0131 tekerlekli Amerikan mal\u0131 kamyonlar, sabahtan beri k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131 mahallesinden insanlar\u0131 Narsana (Kislovodsk) \u015fehrinin istasyonuna ta\u015f\u0131yordu. Hen\u00fcz s\u0131ra bize gelmemi\u015fti. D\u00fcn sabahtan beri el-y\u00fcz y\u0131kamam\u0131\u015ft\u0131k. Y\u00fck ta\u015f\u0131maktan, denk haz\u0131rlamaktan terleyip, y\u00fcz\u00fcm\u00fcz g\u00f6z\u00fcm\u00fcz toz toprak i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131. Burun deliklerimiz kararm\u0131\u015f, g\u00f6zlerimizin kenarlar\u0131 siyah \u00e7apaklarla dolmu\u015ftu. Dudaklar\u0131m\u0131z kurumu\u015f, yar\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci g\u00fcn \u015fafak s\u00f6kerken tekerleklerin \u00fczerine konma s\u0131ras\u0131 bize gelmi\u015fti. Oturmaya, dinlenmeye f\u0131rsat yoktu. Askerlerin acele ettirmesiyle, e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 hemen kamyona y\u00fckledik. Birbirimize yard\u0131m ederek kamyona bindik. yan\u0131m\u0131za iki t\u00fcfekli asker de oturdu. Kamyon g\u00fcr\u00fcldeyerek soka\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131na do\u011fru y\u00f6neldi. Kad\u0131nlar \u201c<em>Aman k\u00fcn kellik<\/em>!\u201d (K\u00f6t\u00fc g\u00fcn gelesice!) diyerek kamyona beddua ettiler. Kamyon bizi Narsana \u015fehrinin demir yolu y\u00fck istasyonuna getirip indirdi. \u0130stasyon kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar, erkekler, ya\u015fl\u0131lar, y\u00fckler, e\u015fyalarla doluydu. Hayvan vagonlar\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, istasyon boyunca dizilmi\u015flerdi. Hepsi t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m doldurulmu\u015flard\u0131. Vagonlarda e\u015fyalar ve insanlar \u00fcst \u00fcsteydi. K\u00fc\u00e7\u00fck Kara\u00e7ay Rayonu\u2019nun k\u00f6ylerinde ya\u015fayan bizleri Narsana (Kislovodsk) \u015fehrinin tren istasyonundan vagonlara y\u00fcklemi\u015flerdi. Kara\u00e7ay eyaletinin di\u011fer b\u00f6lgelerinde Kuban, Teberdi, Mara, Morh, C\u00f6getey vadilerinde, Zelen\u00e7uk il\u00e7esinde ya\u015fayan Kara\u00e7ayl\u0131lar\u0131 ise \u00e7erkessk ve C\u00f6getey-Ayag\u0131 aras\u0131ndaki demir yolu istasyonlar\u0131nda toplay\u0131p s\u00fcrg\u00fcne oradan g\u00f6ndermi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vagona y\u00fcklenme s\u0131ras\u0131 bize hemen gelmedi. Vagonlarla aram\u0131zda epeyce bir mesafe vard\u0131 ve aram\u0131z insanlar ve e\u015fyalarla doluydu. \u0130stasyonda s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmeyi bekleyen b\u00fct\u00fcn Kara\u00e7ayl\u0131lar\u0131n y\u00fczleri g\u00f6zleri ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn siyah tozuyla kap kara olmu\u015ftu. Nihayet s\u0131ra bize geldi ve bir vagona e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 koyup yerle\u015ftik. Vagonun ortas\u0131nda d\u00f6k\u00fcm bir soba, yan\u0131nda da birka\u00e7 odun par\u00e7as\u0131 vard\u0131. K\u00f6\u015fede tuvalet amac\u0131yla kullanmak \u00fczere bir kova konulmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tren katar\u0131 \u015fafak s\u00f6kerken, bizim i\u00e7in sonu belirsiz uzun bir yola koyuldu. S\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ilk g\u00fcnlerinde hava a\u00e7\u0131kt\u0131. Kas\u0131m\u0131n d\u00f6rd\u00fcnden sonra g\u00f6ky\u00fcz\u00fc karar\u0131p, a\u011f\u0131r kara bulutlar havan\u0131n bozaca\u011f\u0131 i\u015faretini verdiler. 1943 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131n\u0131n ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc,d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcnlerinde, n\u00fcfusu o zamanlar 80.000 ki\u015fiden fazla olan Kara\u00e7ay halk\u0131 zorla hayvan vagonlar\u0131na doldurulup, binlerce y\u0131ll\u0131k yurtlar\u0131ndan kopar\u0131l\u0131p, bilinmedik bir yere do\u011fru yola \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yetmi\u015ften fazla tren katar\u0131na doldurulan Kara\u00e7ayl\u0131lar on sekiz g\u00fcn s\u00fcren bir yolculuktan sonra Kazakistan ile K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n S\u0131r-Derya, K\u0131z\u0131ltav, Ar\u0131s, Badam, \u00e7imkent, Mankent, Cambul, Lugovaya, Merke, \u00e7aldovar, Karabalta, Belovodskaya, Sukuluk, Pi\u015fpek, Kant, \u0130vanovka, Tokmak Temir istasyonlar\u0131nda indirildiler. Peri\u015fan durumdaki s\u00fcrg\u00fcnler buralarda \u00e7e\u015fitli Kazak, K\u0131rg\u0131z, \u00f6zbek ve Rus k\u00f6ylerine ve kolhozlara da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131lar.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>Kaynak:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Laypanlan\u0131 Seyit. G\u00fcrge K\u00fcn. Suratlav-Publitsika Roman.-Stavropol Kitab Basman\u0131 Kara\u00e7ay-\u00e7erkes B\u00f6l\u00fcm\u00fc.-\u00e7erkessk, 1991.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kara\u00e7ayl\u0131 Yazar Seyit Laypan\u2019\u0131n G\u00fcrge K\u00fcn (Sal\u0131 G\u00fcn\u00fc) Adl\u0131 Hat\u0131rat\u0131ndan B\u00f6l\u00fcmler Prof. Dr. Ufuk TAVKUL \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u0131z\u0131yla&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":773,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arstrma"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions\/774"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/certav.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}